Wzgórze Prokopiaka nazwa niekiedy nic nie mówi, chociaż brzmi bardzo tajemniczo i rozbudza wyobraźnie. Czym właściwie jest owo Wzgórze?
To wzniesienie w łańcuchu Pagórków Radziejowskich na Wysoczyźnie Kujawskiej, położonej w miejscowości Opatowice, czyli na Kujawach, bowiem w gminie Radziejów. Dla archeologi kujawskiej jest to jedno z najważniejszych stanowisk badań. Pracowali w tym miejscu archeolodzy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wzgórze jest częścią unikalnego krajobrazu morenowego, który w przeszłości był intensywnie wykorzystywany osadniczo i sakralnie.
Co wyróżnia to miejsce od innych Kujawskich stanowisk archeologicznych? Odpowiedź jest prosta, znaleziska. Podczas wykopalisk odkryto tam groby z okresu protobrązu, wyroby z bursztynu oraz ceramikę kultury pucharów lejkowatych. Był to ważny ośrodek rytualny w pradziejach, wzgórze pełniło funkcję ośrodka kultowego i miejsca kontaktów międzygrupowych.
Wyniki wieloletnich badań prowadzonych na tych terenach zostały opisane w wielotomowej monografii naukowej pt. „Opatowice. Wzgórze Prokopiaka” pod red. prof. Aleksandra Kośko i Marzeny Szmyt.
Wzgórze Prokopiaka to obszar, który w epoce neolitu (4 tys. - 3 tys. lat p.n.e.) stanowił więc centrum ośrodka osadniczego i obrzędowego ludności kultury pucharów lejkowatych i kultury amfor kulistych. Zasiedlenie w okolicach Radziejowa można zaobserwować też w późniejszych epokach: brązu (2,2 tys. lat p.n.e. – VII w. p.n.e.), okresie lateńskim (V w. p.n.e. – pocz. I w. p.n.e.) i okresie wpływów rzymskich (pocz. I w. n.e. – IV w. n.e.). Osady przenosili ludzie na wschodnią stronę Pagórków Radziejowsko-Opotowickich, tworząc tam cmentarzyska.
Badania nadal trwają, nie zostały zakończone. Dlatego należy ostrożnie podchodzić do tworzenia wniosków płynących z odkrycia. Jednakże nie ma wątpliwości co do tego, że na Kujawach żyli ludzie tysiące lat temu. Zakładali osady, żyli na tej ziemi, polowali, łowili ryby, tworzyli broń, narzędzia i naczynia. Gdy umierali, byli chowani na cmentarzyskach.
Zaskakujące jest zestawienie dat C14 (węglowych), datowania wieku kalibrowanego BC sięgają 5250-4988 p.n.e. W Opatowicach mamy do czynienia z ludnością kultury amfor kulistych, ceramiki wstęgowej rytej, późnej ceramiki wstęgowej, pucharów lejkowatych i kultury łużyckiej. Wzgórze
Prokopiaka to skarb Kujaw, wartości historycznej i archeologicznej, której nie da się oszacować. Do ciekawszych znalezisk stanowiska należą: bębenek gliniany z pochówku zwierzęcego z Opatowic, kultury amfor kulistych, późny neolit ok. 3500-3000 p.n.e. znajdujący się w zbiorach Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, a także amfora z obiektu kultowego z Radziejowa, kultura pucharów lejkowatych, późny neolit, ok. 3500-3000 p.n.e. również w zbiorach MAE w Łodzi.
Oprac. Bartłomiej Grabowski, źródła: L. Czerniak, Wczesny i środkowy okres neolitu na Kujawach, Poznań 1994; D. Karczewski, Radziejów na Piastowskim Szlaku, Informator turystyczny, Radziejów 2015, s. 5-7; A. Kośko, Udział południowo-wschodnioeuropejskich wzorców kulturowych w rozwoju niżowych społeczeństw kultury pucharów lejkowatych, Poznań 1981; A. Kośko, M. Pazdur, Z badań nad kujawską skalą chronologii radiowęglowej kultur archeologicznych, z. 70, Geo. Nr 9, s. 17-25; M. Pazdur, Pobieranie, przygotowanie i opis próbek organicznych przeznaczonych do datowania metodą C14, Archeologia Poslki, t. XXIV-2, s.317-333; M. Stuiver, P. Reimer, Radiocarbon Calibration Program 1993, rev. 3.03, Rad., t. 35, s. 215-230; M. Szmyt, Łojewo, gm. Inowrocław, woj. Bydg., stan 35, osiedle z fazy wczesnowióreckiej kultury pucharów lejkowatych; Sprawozdania Archeologiczne, t. XLIV, s. 49-98.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz