Sól była ważna dla mieszkańców Kujaw. Środek konserwujący żywność we wczesnym średniowieczu, te kryształki decydowały o przetrwaniu. W kulturze i gospodarce Kujawian odgrywała ogromną rolę. Stosowana była w kuchni jako przyprawa, to była jedna z ważniejszych jej funkcji, wpływała na smak ale istotniejsze było, że konserwowała żywność.
Sól zgodnie ze swoimi właściwościami wyciągała wilgoć z produktów spożywczych, mięs i ryb. Tym samym trwałość tak spreparowanych produktów wydłużała się do kilku tygodni, co wiązało się z możliwością transportu i handlu na dalsze odległości. Również jako prowiant na drogę, zasolone potrawy, były dobrym zabezpieczeniem przed niedostatkami żywności w czasie podróży. Magazynowano dzięki soli żywność, co było ważne dla osiadłej na stałe ludności.
Była formą płatności, na przykład w daninach celnych. Stanowiła czynnik kształtujący i wpływający na rozwój handlu, co łączyć należy z wymianą handlową. Już w IX w. produkowano sól np. z salin.
Dawne saliny znajdowały się w Bochni, Sidzinie, Kolanowie, Łapczycy, Przebieczanach, Łopiance, na Kujawach: w Zgłowiączce, Słońsku, w Kruszwicy, Łęczycy i małopolskim Busku, a na wschodzie saliny występowały od Przemyśla przez Halicz i Drohobycz oraz Kołomyję.
Produkcja odbywała się na różne sposoby. Górnictwo należało raczej do rzadkich przypadków, jak w Bochni (1251). O wcześniejszej chronologii znane są kopalnie soli m.in. w Siedmiogrodzie i Marmarosz w Rumunii czy na Węgrzech. Głównym sposobem pozyskiwania soli było odparowywanie jej z wody. Tworzono specjalne zatoczki, odpowiednio płytkie, by woda na słońcu mogła szybko wyparować, dzięki czemu pozostawał upragniony surowiec. Tam, gdzie odkrywano pokłady soli, kopano studnie solankowe i w sposób sztuczny odparowywano wydobywany materiał w specjalnych paleniskach. Wskutek tego procesu pozostawały grudy soli. W okresie przedfeudalnym produkcją soli zajmowano się przy okazji innych prac. Była to własność wspólna nieobciążona podatkami i innymi opłatami. Wraz z nastaniem feudalizmu władcy często brali we władanie zasoby solankowe, co wiązało się z opodatkowaniem wydobycia, a z czasem z ograniczeniami w wydobyciu i stworzeniu specjalnej klasy społecznej, odpowiedzialnej za produkcję soli.
Źródła solne odgrywały w osadnictwie średniowiecznym dużą rolę. Takim ośrodkiem był w 1065 r. Słońsk. Był to tzw. solny gród, jego podstawową funkcją i bogactwem były źródła solankowe, które eksploatowano już we wczesnym średniowieczu. W 1235 r. za Konrada Mazowieckiego pojawiły się zapisy mówiące o nadaniu Krzyżakom dwóch panwi w warzelni soli właśnie w Słońsku.
Oprac. B. Grabowski, źródła: Gerard Labuda, Zdzisław Stiebera, Słownik starożytności słowiańskich, tom V, s. 346-347; R. Merski, Kuchnia dawnych Słowian, Wrocław 2022, s. 53-55.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz