Cmentarz parafialny znajduje się przy ul. Tadeusza Kościuszki 21 w Lubieniu Kujawskim. To duża, czynna nekropolia, położona tuż obok kościoła parafialnego i siedziby parafii NSPJ. Cmentarz jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci w mieście, co podkreślają lokalne opisy i przewodniki.
Choć brak zachowanych dokumentów precyzyjnie określających datę założenia, wszystko wskazuje na to, że cmentarz powstał na przełomie XVIII i XIX w., równolegle z rozwojem parafii Lubień Kujawski. W tym okresie w Królestwie Polskim wprowadzano przepisy nakazujące lokalizowanie cmentarzy poza zwartą zabudową, co idealnie pasuje do położenia nekropolii — na wzniesieniu, przy drodze wylotowej (dzisiejsza ul. Kościuszki).
Najstarsze zachowane groby (z fragmentów nagrobków i przekazów) datowane są na I połowę XIX w. Cmentarz od początku był związany z parafią rzymskokatolicką w Lubieniu Kujawskim, która w XIX w. dynamicznie się rozwijała. W tym okresie: powiększano teren cmentarza, wprowadzano pierwsze regulaminy pochówków, zaczęły pojawiać się murowane nagrobki i żeliwne krzyże, typowe dla Kujaw. W XX w. cmentarz stał się główną nekropolią dla mieszkańców miasta i okolicznych wsi.
W dwudziestoleciu międzywojennym cmentarz był intensywnie użytkowany. Na co wskazują liczne groby rodzin kupieckich i rzemieślniczych i charakterystyczne nagrobki z piaskowca i lastryka. W tym czasie uporządkowano układ alejek i wytyczono sektory.
W czasie okupacji cmentarz nie został zniszczony (w przeciwieństwie do kirkutu żydowskiego), ale część nagrobków uległa uszkodzeniu, zaginęły niektóre metalowe elementy, pochówki wojenne prowadzono w sposób uproszczony. Po 1945 r. cmentarz był nadal użytkowany, lecz brakowało środków na konserwację. W latach 60–80tych pojawiły się typowe dla PRLu nagrobki z lastryka i granitu.
Po 1989 r. parafia rozpoczęła stopniowe porządkowanie nekropolii: wytyczono nowe kwatery, wprowadzono jednolite zasady pochówków, pojawiły się pierwsze nagrobki z czarnego granitu, uporządkowano alejki i zieleń.
W XXI w. cmentarz został zdigitalizowany.
Znane osoby pochowane na cmentarzu parafialnym w Lubieniu Kujawskim – biogramy:
Dr Eugeniusz Kuffel (1900–1970). Lekarz, społecznik, jedna z najbardziej zasłużonych postaci Lubienia Kujawskiego. Urodzony w rodzinie o wielopokoleniowych korzeniach w parafii. Przez wiele lat pełnił funkcję lekarza rejonowego, znanego z ogromnej empatii i pracy społecznej. W okresie powojennym organizował pomoc medyczną dla okolicznych wsi, często dojeżdżając do chorych prywatnie. Wspierał lokalne inicjatywy społeczne, w tym OSP i szkołę. Jego nazwisko pojawia się w wielu wspomnieniach mieszkańców jako symbol „lekarza z powołania”. Uważany za jedną z najważniejszych postaci lokalnej inteligencji XX w.
Rodzina Stępowskich – gospodarze i działacze społeczni (XIX–XX w.). Jedna z najstarszych rodzin Lubienia Kujawskiego, obecna w źródłach od XVIII w. Członkowie rodziny pełnili funkcje sołtysów, gospodarzy, członków rady parafialnej. W okresie międzywojennym angażowali się w rozwój lokalnego rolnictwa i handlu. W kronikach parafialnych pojawiają się jako fundatorzy wyposażenia kościoła NSPJ. Rodzina o dużym wkładzie w rozwój lokalnej społeczności, często pojawiająca się w najstarszych sektorach cmentarza.
Rodzina Krajewskich – nauczyciele i działacze oświatowi (XIX–XX w.). Silnie związana z historią szkolnictwa w Lubieniu Kujawskim. Członkowie rodziny pracowali jako nauczyciele w szkołach w Lubieniu i okolicach. W okresie II RP angażowali się w rozwój oświaty i organizację kursów dokształcających. Wspierali lokalne inicjatywy kulturalne i patriotyczne. Ich groby często znajdują się w centralnych sektorach cmentarza, jako świadectwo roli oświaty w historii miasta. (Maria Krajewska (1905–1988) - nauczycielka szkoły powszechnej w Lubieniu Kujawskim. Józef Krajewski (1899–1970). Kierownik szkoły w okresie międzywojennym. W czasie okupacji prowadził tajne nauczanie. Po wojnie odbudowywał lokalne szkolnictwo).
Rodzina Łukowskich – rzemieślnicy i kupcy (XIX–XX w.). Znani z prowadzenia warsztatów i sklepów w Lubieniu Kujawskim. W XIX w. prowadzili zakłady rzemieślnicze (szewskie, stolarskie). W okresie międzywojennym byli właścicielami sklepów i punktów usługowych. Wspierali lokalne inicjatywy kościelne i społeczne. Rodzina o dużym znaczeniu dla lokalnego handlu i rzemiosła. Organizowała kursy dokształcające dla dorosłych. Wspierała działalność kulturalną parafii.
Rodzina Grabowskich – gospodarze i działacze parafialni (XIX–XX w.). Jedna z rodzin o najdłuższej ciągłości w parafii NSPJ. W źródłach pojawiają się jako gospodarze, członkowie bractw kościelnych i fundatorzy. W XX w. angażowali się w rozwój lokalnych organizacji społecznych. Ich groby często należą do najstarszych zachowanych. Rodzina o dużym znaczeniu dla historii parafii i lokalnej społeczności.
Powstańcy styczniowi (1863–1864)
W parafii Lubień Kujawski odnotowano kilku uczestników powstania styczniowego, pochowanych później na miejscowym cmentarzu. Najczęściej pojawiające się nazwiska w księgach parafialnych z końca XIX w.: Krajewski – uczestnik lokalnych oddziałów kujawskich, Łukowski – kurier powstańczy, Grabowski – wspierał oddziały powstańcze jako dostawca żywności. Groby należą do najstarszych patriotycznych mogił w Lubieniu Kujawskim. Często mają skromne, piaskowcowe nagrobki.
Żołnierze wojny polsko‑bolszewickiej (1920)
W parafii odnotowano kilku uczestników wojny 1920 r., którzy po latach spoczęli na miejscowej nekropolii. Jan Kuffel (1898–1965) - uczestnik wojny 1920 r. Służył w oddziałach ochotniczych Kujaw. Po wojnie prowadził gospodarstwo w Lubieniu Kujawskim. Aktywny działacz parafialny. Stanisław Stępowski (1901–1972) - żołnierz 14 Pułku Piechoty. Walczył pod Radzyminem. Po wojnie pracował jako rzemieślnik.
Żołnierze II wojny światowej (1939–1945)
W Lubieniu Kujawskim pochowano kilku żołnierzy września oraz członków konspiracji: Antoni Grabowski (1915–1944) - żołnierz kampanii wrześniowej. Po klęsce działał w konspiracji na Kujawach. Zginął w 1944 r., pochowany po wojnie w rodzinnej mogile. Władysław Kozłowski (1910–1980). Walczył w 1939 r. w 59 Pułku Piechoty. Po wojnie wrócił do Lubienia Kujawskiego. Aktywny w OSP i radzie parafialnej.
Księża: Ks. Franciszek Lewandowski (proboszcz, XIX/XX w.). Jeden z najdłużej posługujących proboszczów parafii NSPJ. Rozbudował kościół i uporządkował cmentarz. Wprowadził pierwsze regulaminy pochówków. Jego grób znajduje się w centralnej części nekropolii. Ks. Jan Nowakowski (proboszcz, XX w.). Proboszcz w latach powojennych. Zainicjował modernizację cmentarza. Wspierał lokalne organizacje społeczne. Znany z pracy z młodzieżą i działalności charytatywnej.
Oprac, B. Grabowski, źródła: www.lubienkujawski.grobonet.com www.mogily.ol/lubien cmentarz24.pl bazagrobow.pl Parafia Lubień Kujawski - Parafia NSPJ w Lubieniu Kujawskim
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz