wtorek, 11 sierpnia 2026

Stanisław Stępowski (1922-1995) - artysta, garncarz z Kujaw

Stanisław Stępowski urodził się 2 lutego 1922 r., mieszkał w Lubieniu Kujawskim. Pochodził z rodziny garncarskiej o kilkupokoleniowej tradycji. Z ostatnich przedstawicieli tego rodu garncarskiego byli bracia: Władysław (1885-1966) i Józef (1880-1965). Synami Józefa byli: Czesław (1911-1978) oraz Stanisław.

Stępowscy wykształcili kilku garncarzy spoza rodziny. Stanisław po ukończeniu szkoły podstawowej pracował w warsztacie ojca. W latach 50-tych usamodzielnił się zakładając własny warsztat. Przez pięć lat był pracownikiem Spółdzielni Cepeliowskiej „Przyjaźń” we Włocławku. Warsztat zlikwidował w 1991 r. Oprócz garncarstwa trudnił się rolnictwem, miał niewielkie gospodarstwo.

Kujawski artysta z Lubienia był ostatnim garncarzem na Kujawach wyrabiającym ceramikę siwą. Zdobił ją ornamentem malowanym (pobiałka) lub rytem. Ornament składał się przeważnie z linii prostych lub falistych umieszczonych na krawędzi wylewu i w środku naczynia powyżej wybrzuszenia (w dzbankach, wazonach). Stosował też technikę sgraffito. Oprócz ceramiki siwej garncarz wyrabiał też czerwoną, zdobioną pobiałką. Jego wyroby wyróżniały się rozmaitością form: były to garnki do mleka i kiszenia ogórków, dzieże, „żurowniki”, dzbany, makutry, misy, formy do ciast, kropielniczki, skarbonki dla dzieci, popielniczki, wazony, także doniczki i miniatury.

W latach 60, 70 i 80-tych Stanisław uczestniczył w wielu konkursach i wystawach sztuki ludowej zdobywając nagrody i wyróżnienia, m.in.: srebrny medal na Ogólnopolskiej Wystawie Rzemiosł Artystycznych w Warszawie w 1974 r., wyróżnienie na Ogólnopolskim Konkursie Garncarstwa Ludowego w Toruniu w 1978 r. oraz kilka pierwszych nagród na corocznych konkursach i przeglądach sztuki ludowej we Włocławku, Inowrocławiu, Ciechocinku.

Garncarz był często zapraszany do udziału w różnych imprezach folklorystycznych i targach sztuki ludowej; Płock, Warszawa, Kraków, Bydgoszcz, Włocławek, Inowrocław, Ciechocinek i in. nie tylko w celu sprzedaży swoich wyrobów, ale także na pokazy toczenia naczyń na kole garncarskim. Wyroby garncarskie Stępowskiego były wielokrotnie prezentowane na różnorodnych wystawach sztuki ludowej i znajdują się na stałe w zbiorach kilku muzeów, głównie we Włocławku, także w Płocku, Toruniu, Warszawie, Koninie, Inowrocławiu, Bydgoszczy i in. Członek STL, stypendysta Wojewódzkiego Wydziału Kultury. Stanisław Stępowski zmarł w 1995 r.

Dom garncarza położony jest przy ul. Styczniowa 12 w Lubieniu Kujawskim. W budynku mieszkali i tworzyli przedstawiciele rodu Stępowskich. Był to ważny elementem rzemiosła, a z czasem kultury Lubienia Kujawskiego. Według tradycji garncarze, z tego rodziny tworzyli ceramikę już w XIX wieku. Na początku XX wieku garncarstwem trudniło się trzech braci Antoni, Błażej i Mateusz. Rodzinną tradycję kultywowali synowie Mateusza Jan (1883-1954), Józef (1880-1963) i Władysław (1885-1966). Ostatnimi garncarzami w Lubieniu byli synowie Józefa; Czesław i Stanisław, który prowadził swą działalność do 1992 r. i był jednym ostatnich przedstawicieli tego rzemiosła w naszym regionie. W okresie powojennym rodzina zaspokajała zapotrzebowanie na różnego rodzaju naczynia, do których zaliczamy; dzieżki, dzbany, butle, poidła, dwojaki. Z czasem ich dzieła stawały się elementami sztuki ludowej i wystawiane w różnych wystawach i w muzeach. Wyroby garncarskie z Lubienia znane były na jarmarkach w okolicznych miastach i miasteczkach.





Oprac. B. Grabowski, na podstawie art. M. Pokropek, Stanisław Stępowski na: www. nagrodakolberg.pl rol przyznania nagrody 1994, kat. I. Twórczość, dziedzina plastyka, rzeźbiarz, garncarz; A. Dominowski, Spacer historyczny po Lubieniu Kujawskim, fragment pt. Dom garncarza na: https://szlakikultury.ariari.org/spacer-historyczny-po-lubieniu-kujawskim

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz