poniedziałek, 10 sierpnia 2026

Szkolnictwo w Lubieniu Kujawskim (1839-1990)

Szkoła w Lubieniu Kujawskim działała już w 1839 r. Początkowo placówka oświatowa mieściła się w skromnym dwuizbowym budynku nieopodal kościoła, w którym nauczali wikariusze z pobliskiej parafii. Do szkoły uczęszczało kilkadziesiąt dzieci, ówczesny budynek nie był przystosowany do pracy z tak wielką liczbą uczniów. Budynek w 1844 r. przejęła poczta, a zajęcia szkolne odbywały się w izbach trzech domów prywatnych. Nauczycielami byli Jan Brocki i Maria Trybicka (roboty żeńskie).

Budynek szkoły w Lubieniu Kujawskim wzniesiono przy ul. Wojska Polskiego w 1925 r. Obiekt zaprojektował Jan Szperling. Placówka miała siedem klas i funkcjonowała przez okres dwudziestolecia międzywojennego. Jednym z nauczycieli był rabin Izrael Hersz Piotrowski. Do szkoły chodziły dzieci polskie i żydowskie. Dozorem szkoły zajmował się proboszcz lubieński parafii i jednoczesny poseł na Sejm ksiądz Szczęsny Franciszek Starkiewicz. W czasie II wojny światowej szkoła była zamknięta, odbywało się nauczanie tajne.

Po wojnie rozpoczęto proces odbudowy szkolnictwa w Lubieniu. Nauczaniem miała się zająć Stefania Chrobocińska, która zajmowała się nauką dzieci polskich w czasie wojny (tajne komplety, nauczycielka prowadziła zajęcia od 2 listopada 1941 do 18 stycznia 1945 r.). Ostatecznie tego trudnego zadania podjął się oddelegowany do tego celu w lutym 1945 roku przez Komisje Szkolną we Włocławku Jan Wernyhora. Po akceptacji jego osoby przez lubieńska Radę Narodową rozpoczął działania, których celem było utworzenie placówki edukacyjnej na terenie miasteczka. W pierwszych latach powojennych nauczali: Jan Wernyhora, Stefania Chrobocińska, Bronisława Puzio, Anna Dąbrowiecka, Krystyna Kubieska, Karolina Rydzyńska, Teodor Chrobociński, Maria Kraszewska i Helena Mięskiewicz.

Szkoła mieściła się na górnym piętrze budynku przy ul. Wojska Polskiego, Udostępniono miejsce na 7 izb lekcyjnych i pomieszczenie łączące funkcje kancelarii i pokoju nauczycielskiego. Podstawowe wyposażenie szkoły takie jak ławki, czy tablice było niekompletne, w czym zaradziła miejscowa społeczność, w szczególności lokalny stolarz Zygmunt Miłecki. Brakowało podręczników i przyborów szkolnych, za pomoc dydaktyczną służył jedyny egzemplarz Programu Szkoły Powszechnej. Zebrana kadra i zaadaptowane pomieszczenia oczekiwały na uczniów szkoły. Nadmienić należy, że lata wojenne miały katastrofalny wpływ na poziom wykształcenia dzieci i młodzieży. Często wiek nie był więc równoznaczny z wiedzą i umiejętnościami, stąd nastała konieczność organizacji egzaminów, które pozwoliłyby na właściwy podział klas. Około 180 z 400 uczniów w różnym wieku zapisanych zostało do klasy I, co świadczyło o braku umiejętności pisania i czytania. Pomimo tego, że utworzono aż cztery takie odziały były one znacznie przeludnione, gdyż liczba uczniów w każdej z nich przekraczała 60 osób. Połowa uczniów zostaje zapisana do pozostałych oddziałów od II do VI. Powstały dwie klasy drugie, zaś pozostałe roczniki podzielone były w pojedyncze, niezbyt liczne odziały. Ówczesny dyrektor placówki Wernyhora wspomina o ogromnym zapale do nauki wśród młodych mieszkańców naszego miasteczka, lecz również o znaczących problemach wychowawczych wśród młodzieży, wynikających ze zdemoralizowania spowodowanego wydarzeniami wojennymi. Przedszkole uruchomiono w 1948 r., początkowo do placówki uczęszczało siedemdziesiąt dzieci.

Szkolnictwo przechodziło różne reformy przez następne lata. Kadra dostosowywała się do narzucanych przez prawne warunki oświatowe ustaw. Przez lata szkoła rozwijała się, ciekawym wydarzeniem było nadanie patronatu na wniosek młodzieży. We wrześniu 1989 r., dyrektor szkoły Jadwiga Matusiak przesłała do Kuratorium Oświaty i Wychowania we Włocławku wniosek o nadanie szkole imienia hm. Janka Bytnara "Rudego" oraz o prawo do posiadania sztandaru szkolnego. Oba wnioski zostały zaopiniowane pozytywnie. Używany do dziś sztandar wykonany został przez Pracownię Haftów Artystycznych w Poznaniu, a jego odbiór nastąpił w marcu 1990 r. Środki na kupno sztandaru pochodziły z dobrowolnych wpłat uczniów, rodziców, pracowników szkoły, instytucji z terenu miasteczka oraz od osób prywatnych. Równocześnie wybrano hymn szkoły, którym stała się "Pieśń Drużyn "Rudego".

Uroczystość nadania imienia i wręczania sztandaru odbyła się 5 maja 1990 r., w przeddzień rocznicy urodzin Janka Bytnara.


Z historii Teatru Szkolnego


"Szkolny Zespół Teatralny pod dyrekcją Wojciecha Michalskiego, ul. Szkolna 15. Braki w dość skromnym życiu kulturalnym Lubienia Kujawskiego po II wojnie światowej z powodzeniem starał się nadrabiać zespół teatralny założony w 1951 roku przez ówczesnego nauczyciela Wojciecha Michalskiego, który regularnie wystawiał przedstawienia przez ponad 20 lat. Początkowo wśród aktorów przeważali nauczyciele oraz członkowie komitetu rodzicielskiego. Z czasem coraz częściej w role aktorów wcielały się dzieci i młodzież szkolna. W dniu rocznicy 19 stycznia 1973 roku przedstawiono spektakl pod tytułem „Niemcy”, reżyserowany przez Wojciecha Michalskiego, którym wystąpiły dzieci i młodzież z lubieńskiej szkoły podstawowej. Z czasem teatr stał się wizytówka naszej społeczności, gdyż przedstawiał swe spektakle w wielu miastach zarówno tych z najbliższej okolicy, jak również tych bardziej odległych. Pięciokrotnie występowali oni na deskach zawodowego teatru we Włocławku. O wysokim poziomie artystycznym świadczy fakt, że w przeglądzie placówek teatralnych sztuka „Imieniny pana dyrektora” zdobyła pierwsze miejsca zarówno na szczeblu powiatowym, jak również wojewódzkim. W roku 1966 z okazji 15-lecia teatru reportaż na temat jego działalności nakręciła i wyemitowała telewizja publiczna. Uhonorowany za swoją działalność ministerialną nagrodą ” Zasłużonego dla kultury” z powodów zdrowotnych zmuszony był zawiesić swoją działalność, której niestety już nie wznowiono. Wojciech Michalski pozostał w pamięci mieszkańców Lubienia jako wspaniały wychowawca młodzieży, działacz społeczny i animator życia kulturalnego na terenie miasteczka."








Oprac. B. Grabowski, na podstawie art. BIP Zespół Placówek Oświatowych w Lubieniu Kujawskim na: https://zpolubien.szkolnastrona.pl/ fot. na stronie; wg. oprac. dokumentalne: A. Dominowski, Spacer historyczny po Lubieniu Kujawskim - Szlaki kultury na: https://szlakikultury.ariari.org.






Brak komentarzy:

Prześlij komentarz