Tężnie w Ciechocinku

 

Tężnie solankowe to drewniane konstrukcje, na których spływa solanka, czyli woda o wysokim stężeniu soli. Solanka paruje, tworząc mikroklimat bogaty w jod i inne pierwiastki śladowe, które mają korzystny wpływ na układ oddechowy, krążenia i odpornościowy. Budowle służą więc nie tylko do produkcji soli, ale także do naturalnych inhalacji.

Są największym tego typu kompleksem w Europie. Składają się z trzech tężni, które mają ponad 15 metrów wysokości i łącznie 1741,5 metra długości. Pierwsze dwie tężnie powstały w latach 1824—1828, a trzecia w 1859 r. Ich budowę zaprojektował Jakub Graff, profesor Akademii Górniczej w Kielcach, a zainicjował ją Stanisław Staszic, znany z działalności na rzecz rozwoju polskiego przemysłu i nauki. Staszic chciał wykorzystać złoża soli, które odkryto pod Ciechocinkiem, do celów gospodarczych i leczniczych. Jego pomysł okazał się trafiony, bo tężnie stały się symbolem i atrakcją tego uzdrowiska.

Zbudowane z drewna sosnowego i dębowego, a ich rusztowania wypełnione są tarniną. Tarnina ma właściwości bakteriobójcze i dobrze wchłania solankę, która jest pompowana na górę tężni i rozprowadzana po całej powierzchni. Solanka spływa po tarninie, tworząc kaskady i zraszając powietrze. Budowle są otoczone parkiem, w którym rosną drzewa i kwiaty, a także znajdują się ławki, fontanny i place zabaw. W pobliżu tężni stoi drewniany wiatrak, który jest kolejnym zabytkiem i znaną ozdobą Ciechocinka.

Tężnie przeszły kilka remontów i modernizacji, aby zachować swój wygląd i funkcjonalność. Ostatnia rewitalizacja zakończyła się w 2023 r. i kosztowała 22 miliony złotych, z czego większość pochodziła z funduszy unijnych. Rewitalizacja objęła dwie tężnie, przepompownię solanki i zagospodarowanie terenu wokół nich. Dzięki temu tężnie odzyskały swój blask i są gotowe na kolejne lata służby dla zdrowia i urody.

W związku z jubileuszem 200 lat tężni w Ciechocinku, władze miasta i uzdrowiska przygotowały wiele atrakcji i imprez dla mieszkańców i turystów. Jubileusz zainaugurowano 16 lutego 2024 roku, podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej Ciechocinka, która odbyła się w Teatrze Letnim. W programie całorocznych obchodów znalazły się m.in. wystawy, konferencje, koncerty, festiwale, pikniki, zloty, konkursy, kino plenerowe i pokazy laserowe. Szczegółowy kalendarz wydarzeń można znaleźć na stronie internetowej miasta i uzdrowiska.

Jednym z najważniejszych punktów obchodów jest planowane wpisanie tężni solankowych w Ciechocinku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Tężnie spełniają wszystkie kryteria, aby uzyskać ten prestiżowy tytuł, który podkreśli ich wyjątkową wartość historyczną, kulturową i przyrodniczą. Wpis na listę UNESCO będzie nie tylko wyróżnieniem, ale także zachętą do dalszej ochrony i promocji tężni.

Tężnie w Ciechocinku to nie tylko zabytek, ale także źródło zdrowia i urody. Odwiedzając to miejsce, można nie tylko podziwiać ich architekturę i historię, ale także skorzystać z ich leczniczych właściwości. Budowle zapewniają niepowtarzalny mikroklimat, który poprawia samopoczucie i odporność, a także pomaga w walce z wieloma dolegliwościami. Konstrukcje są także miejscem relaksu i wypoczynku, gdzie można się odprężyć i nabrać sił. Tężnie to prawdziwa atrakcja Ciechocinka, która zasługuje na uwagę przez swoje piękno i bogatą historię.

 

Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Restauracja „Zdrojowa” dawny hotel „Casino Europa” w Ciechocinku

 

Budynek wybudowany w 1932 r. to prawdziwa perła architektury i jedna z wizytówek zabytkowego Ciechocinka. „Casino Europa”, jak nazywano go w okresie międzywojennym, pełniło funkcję eleganckiego miejsca spotkań kuracjuszy i elit z całej Polski. Było symbolem luksusu i prestiżu, goszczącym artystów, polityków i przedstawicieli śmietanki towarzyskiej tamtych czasów. Imponujący gmach otaczają malownicze tereny zielone — parkowa przestrzeń idealna na spacery oraz promenada ozdobiona barwnymi dywanami kwiatowymi, które zmieniają się w zależności od pory roku. Miejsce to jest wyjątkowym punktem na mapie Ciechocinka, przyciągającym nie tylko miłośników historii, ale także tych, którzy cenią piękno otoczenia.

Dziś dawne Casino Europa tętni życiem jako restauracja „Zdrojowa”, która stanowi popularne miejsce spotkań zarówno mieszkańców, jak i odwiedzających. Oferuje nie tylko wyśmienite posiłki i aromatyczną kawę, ale także rozrywkę w postaci fajfów i dancingów przy muzyce na żywo. To idealne miejsce na relaks i odrobinę nostalgii w klimacie dawnych lat.

W sąsiedztwie budynku znajdują się także liczne sklepy oraz apteka, które uzupełniają lokalną ofertę usług. Dawne Casino Europa to miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z teraźniejszością, tworząc przestrzeń pełną uroku i wyjątkowej atmosfery, którą warto odkryć podczas wizyty w Ciechocinku.

 

Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Kino „Sfinks” i „Zdrój” Ciechocinek

 

W uzdrowisku od 1910 r. funkcjonowało kino Sfinks. Był to drewniany obiekt usytuowany przy obecnej ulicy Piłsudskiego, naprzeciw słynnej ławeczki okalającej sosnę. Na ławeczce tej ponoć chętnie siadywała słynna aktorka Mieczysława Ćwiklińska.

W dniu 14 września 1957 r. do użytku oddano działające do dzisiaj przy ulicy Żelaznej kino Zdrój. Pierwszym seansem inaugurującym otwarcie nowego kina był amerykańsko — brytyjski film „Człowiek w żelaznej masce”. Kino przyciągało rzesze kuracjuszy i mieszkańców Ciechocinka. Mogli oni oglądać filmy, które ledwie zdążyły wejść na ekrany. Pięć lat temu budynek kina został rozbudowany i wyremontowany. Zyskał 600 m² dodatkowej powierzchni. Na parterze umiejscowiono Miejską Bibliotekę Publiczną z czytelnią i kącikiem dla dzieci. Natomiast pierwsze i drugie piętro to pomieszczenia Miejskiego Centrum Kultury.

Oczywiście przewodnią funkcję pełni kino. Mimo, że znajduje się ono na piętrze, łatwo na salę widowiskową docierają również osoby niepełnosprawne, gdyż zamontowano tu obszerną i wygodną windę. Kino wyposażone jest w projektor pozwalający na wyświetlanie filmów w zapisie cyfrowym i duży ekran oraz wygodne fotele. Sala wykorzystywana jest także, jako sala widowiskowa. Odbywają się tutaj różnego rodzaju imprezy, np. konkursy muzyczne, recytatorskie, przedstawienia w wykonaniu dzieci i młodzieży, spotkania, akademie i konferencje.

20 listopada odbył się jubileusz 60-lecia kina Zdrój, który zgromadził byłych i obecnych pracowników instytucji oraz gości. Nie mogło zabraknąć oczywiście gwiazd polskiego kina — imprezę uświetnili swą obecnością Sonia Bohosiewicz i Włodzimierz Kowalewski.

W recepcji Sanatorium Uzdrowiskowego „Chemik” oraz na tablicy ogłoszeń jest zawsze dostępny aktualny repertuar seansów filmowych oraz informacje o imprezach.

 

Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Ciekawostki historyczne o Ciechocinku

 

Moja nowa książka już na papierze. Książka, którą oddaję w ręce czytelnika jest swego rodzaju kompendium wiedzy na temat Ciechocinka. Każdy kto interesuje się historią uzdrowiskowego miasta znajdzie w niej informacje o najistotniejszych miejscach związanych z dziejami miasta Ciechocinek. W 1983 r. wyszła monografia, stworzona przez zespół autorów związanych swoją pracą lub działalnością z uzdrowiskiem. Publikacja pt. „Uzdrowisko Ciechocinek zarys monograficzny” pod red. Danuty Iwanowskiej-Jaske stała się fundamentem do stworzenia „Ciekawostek historycznych”. Cykl wydawniczy o miastach na Kujawach i Wielkopolsce cieszy się sporym zainteresowaniem, dlatego postanowiłem opracować historię ciechocińską, w nieco odświeżonej odsłonie.

Książka zawiera ilustracje Ciechocinka. Większość fotografii współczesnych jest zrobiona przez moją osobę, w czasie pobytu w tym pięknym miejscu.

W Ciechocinku można odpocząć. Turystę otacza dużo zieleni i kwiatów. Prawie co krok, na drodze między obiektami zabytkowymi, znajduje się fontanna, pomnik, lub tablica upamiętniająca ważne wydarzenie historyczne.

Autorzy monografii stwierdzili, że ich praca nie wyczerpuje wszystkiego o uzdrowisku Ciechocinek. Jakże oczywiste stwierdzenie, gdyż nie da się w jednym opracowaniu zamieścić wszystkiego. Badania na terenie miasta nadal prowadzą historycy, archeolodzy i regionaliści, przyczyniając się do rozwoju tej dziedziny nauki. Odkrywają kurtyny nieznanych dziejów miasta.

Dziś wiemy, że historia Ciechocinka to nie tylko Uzdrowisko ale też budynki urzędu, poczty, straży pożarnej, a także kino, teatr, muzeum, biblioteka, obiekty sportowe i oświatowe.

W latach 70-tych XX w. na terenie Ciechocinka działały: Teatr Letni, Kino „Warszawianka” i Kino „Zdrój”. Aktywny był Klub Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia „Promień”, przy Parku Zdrojowym. Można było wypożyczyć książkę w Miejskiej Bibliotece Publicznej, na ul. Traugutta lub Mickiewicza w przypadku literatury dziecięcej. Ciechocinek działał sportowo. Istniały obiekty: Stadion Sportowy CKS „Zdrój” przy ul. Tężniowej i Basen Termo-Solankowy w Parku Zdrojowym.

Wyżywienie zapewniały restauracje: „Dworcowa” przy ul. Kopernika, „Kujawska” przy ul. Żelaznej, „Przy Grzybie” na ul. Zdrojowej i „Zdrojowa” przy ul. Nieszawskiej. Było też kilka barów: „Ania” na Zdrojowej, „Coctail-bar” również na Zdrojowej i „Pod Pawiem” na ul. Kopernika. Głodny turysta mógł skorzystać z punktów gastronomicznych „Przy Tężniach”, działały także jadłodajnie prywatne, które były prowadzone w okresie sezonowym. Ciechocinek drugiej połowy XX w. oferował obsługę ruchu turystycznego. Funkcjonowały w mieście biura: „Orbis”, PTTK, BORT, OST „Gromada”, SPT „Turysta” i WWPT. Noclegi zapewniał: Dom Wycieczkowy PTTK, Ośrodek Pensjonatowy PBP „Orbis”, Włocławskie Przedsiębiorstwo Turystyczne, a także teren campingowy. W Ciechocinku nie brakowało szpitali i sanatoriów, prewentorium, przychodni, aptek, domów wczasowych. Wiek XX dał silne fundamenty pod kształtowanie się miasta uzdrowiskowego dzięki przemyślanej strategii turystycznej. Wszystko razem czyni to młode miasto atrakcyjnym miejscem dla zwiedzających. Miasto rozwija się prężnie. Dzięki licznym inwestycją stanie się wkrótce głównym punktem turystycznym na mapie Kujaw. Należy spisywać skrupulatnie dzieje Ciechocinka i ludzi z nim związanych. Historia musi być stawiana na równi z rozwojem miasta. Łącząc historiograficzne aspekty miasta z jego rozbudową, Ciechocinek przyciągnie rzesze turystów, co przyczyni się do dalszego rozwoju tego atrakcyjnego regionu.

 

Dworzec kolejowy w Ciechocinku

 

Linia kolejowa Aleksandrów Kujawski — Ciechocinek należy do jednych z najstarszych w Polsce. Została uruchomiona 1 lipca 1867 r., jako boczne odgałęzienie od kolei warszawsko-bydgoskiej. Nieodłącznym elementem stacji kolejowej jest dworzec. I takowy został w Ciechocinku oddany do użytku w 1869 r. Jedne źródła podają, że powstał on w technologii szachulcowej a inne, że w technologii muru pruskiego. Szachulec i mur pruski różni się wypełnieniem ścian. W pierwszym przypadku jest to glina zarobiona z sieczką, trocinami lub witkami, w drugim wypełnienie stanowi cegła.

Budynek dworca został wzniesiony w stylu typowym dla dworców małej linii lokalnej z przełomu XIX i XX wieku — parterowy, murowany, z poddaszem użytkowym, z niewielką poczekalnią, kasą biletową i pomieszczeniami administracyjnymi. Znajdowały się tam również magazyny oraz rampa towarowa.

W budynku znajdowała się hala dworcowa dla podróżnych, kasy biletowe, sala restauracyjna, magazyn, komora celna oraz mieszkania dla obsługi. Rozwój uzdrowiska spowodował, że Ciechocinek potrzebował większego i pewnie bardziej reprezentacyjnego dworca. W latach 1901—1902 wzniesiono trzykrotnie większy obiekt z czerwonej cegły ceramicznej, z efektownym holem w kształcie rotundy, z dwoma poczekalniami, kasami biletowymi, sala restauracyjną, biurami oraz pocztą.

W okresie międzywojennym dworzec tętnił życiem, zwłaszcza w sezonie letnim, gdy do Ciechocinka przybywały tłumy gości. Wielu z nich korzystało z pociągów specjalnych, kursujących z największych polskich miast.

Dworzec służył nieprzerwanie do 19 stycznia 1945 r. Wtedy to wycofujący się z Uzdrowiska Niemcy chcąc wysadzić obiekt, wzniecili ogień na poddaszu magazynów wojskowych znajdujących się w budynku dworca. Pożar został ugaszony, a do wybuchu nie doszło. Jednak zniszczony został dach dworca oraz jego środkowa część.

Dworzec odbudowano w 1952 r. Znowu służył on podróżnym — głównie kuracjuszom i gościom tłumnie odwiedzającym uzdrowisko. W 1985 r. linia kolejowa na trasie Aleksandrów Kujawski — Ciechocinek została zelektryfikowana. Niestety stale zmniejszająca się liczba podróżnych i wysokie koszty utrzymania oraz zmieniające się prawo sprawiły, że linia została zlikwidowana. Ostatni pociąg odjechał z Ciechocinka 10 grudnia 2011 r. W budynku dworca znajduje się obecnie galeria staroci, restauracja i biuro turystyczne. Dworzec czeka na przywrócenie do świetności. Urząd Marszałkowski w Toruniu zapewnił, że pociągi wrócą na tory ciechocińskie.

 

 Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Zdrój Ciechociński - gazeta samorządowa nr8 (393) o kobietach w służbie Armii Krajowej

 

W gazecie ciechocińskiej materiał o Armii Krajowej z tego regionu. Miałem przyjemność nakreślić kilka słów o nieco zapomnianym "Cerelis" z Ciechocinka.

Dworek Prezydenta RP

 

W 1932 r., podczas pobytu prezydenta Ignacego Mościckiego na kuracji w Ciechocinku, postanowiono o budowie dworku.

W lipcu 1933 r. na skraju parku Sosnowego stanął Dom Reprezentacyjny Państwowego Zakładu Zdrojowego nazywany krótko Dworkiem Prezydenta RP. Na otwarcie przybył minister pracy i opieki społecznej w rządzie Walerego Sławka, gen. Stefan Hubicki (1930—34), reprezentujący władze państwa. Razem z małżonką, senator Hanną Hubicką, byli pierwszymi lokatorami obiektu, w którym później bywało wiele znanych postaci. Legendą jest to, że nocował tu w 1934 r. marszałek Józef Piłsudski, który co prawda był wcześniej w Ciechocinku 18 czerwca 1932 r., ale złożył tylko kilkugodzinną wizytę prezydentowi Ignacemu Mościckiemu i nie nocował w uzdrowisku. Jego jedyny dłuższy pobyt pod tężniami odnotowany jest w 1892 r. (lub 1893), kiedy przebywał na leczeniu po zsyłce na Sybir.

Obiekt służył jako miejsce wypoczynku dla urzędników państwowych wyższych szczebli. W sierpniu 1939 r. wypoczywała tu również Maria Dąbrowska, która wspomina o tym w swoich dziennikach.

W czasie II wojny światowej obiekt służył gestapo. Po wojnie pozostawał do 1952 roku w gestii Kancelarii Prezydenta, potem należał do Kancelarii Rady Państwa. Wypoczywały tu różne osoby, ale ich pobyty owiane były tajemnicą. Dawni pracownicy dworku wspominają Konstantego Rokossowskiego, Jakuba Bermana i Mariana Spychalskiego.

W 1956 r. budynek został przekazany uzdrowisku. Stał się siedzibą Ośrodka Badawczo-Naukowego Kliniki Laryngologicznej Akademii Medycznej w Warszawie. W 1967 r. obiekt przejęła Wojewódzka Rada Narodowa w Bydgoszczy, a po zmianie podziału administracyjnego Polski w 1975 r. obiekt był w zasobach Wojewódzkiej Rady Narodowej we Włocławku jako ośrodek wypoczynkowy. Na początku lat 80. XX w. został przekazany władzom Ciechocinka. Został wówczas przekształcony w przedszkole, bowiem z powodu wyżu demograficznego zaistniała potrzeba utworzenia trzeciej placówki w mieście.

W 2001 r. Rada Miasta Ciechocinka zwróciła się do Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z propozycją przywrócenia dworkowi historycznej roli. Staraniem Kancelarii Prezydenta RP w 2002 r. rozpoczęto gruntowne prace remontowe. Odrestaurowany Dworek Prezydenta RP został uroczyście otwarty 2 maja 2003 r. Wówczas przybyła do Ciechocinka para prezydencka — Jolanta i Aleksander Kwaśniewscy. Decyzją władz powstał ośrodek informacyjno-edukacyjny, który jest udostępniany bezpłatnie do zwiedzania. Znajduje się tutaj ekspozycja poświęcona prezydentom Polski. W jednej z sal urządzane są wystawy czasowe i konferencje. Można też zwiedzać bibliotekę. Na piętrze znajdują się trzy apartamenty. Obok nich jest również jadalnia z balkonem. Obiekt zmienił swój wygląd. Przebudowano wejście oraz wnętrze. W ogrodzie wtopionym w lasek sosnowy jest amfiteatr i kamienne ławki. Ozdobę stanowi rzeźba Zofii Wolskiej. Jest to jedna z atrakcji Ciechocinka. Od 2013 r. znajduje się tam ogólnodostępna wystawa dotycząca roli głowy państwa polskiego.

 Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Przedpełk ze Służewa

Majątek sędziego kaliskiego Mikołaja herbu Nałęcz był dość duży, sięgał Żnina. Mikołaj Krwawiec nie doczekał się potomstwa męskiego i całe jego rozległe majętności wraz z ręką córek przejęli jego zięciowie. Jednym z nich był Przedpełk ze Służewa i Warzymowa z rodu Pomianów, który poślubił Elżbietę Nałęczównę.

Przedpełka należy uznać za protoplastę rodziny Pomianów piszącej się ze Służewa. Po raz pierwszy wzmiankowany 8 lutego 1368 r. Ostatnie źródłowe wystąpienie Przedpełka nosi datę 20 sierpnia 1404 r.

Dnia 16 lipca 1411 r. syn Przedpełka i Elżbiety, córki sędziego kaliskiego, Mikołaj sprzedał, wspólnie z matką, wójtostwo we Wenecji koło Żnina. Mikołaj z Warzymowa był wybitną postacią kujawską, piął się po szczeblach hierarchii ziemskiej, osiągając kujawskie kasztelanie.

Do Pomianów z gałęzi służewsko-grabskiej w powiecie bydgoskim w XV w. należało też Żołędowo. W 1368 r. starosta bydgoski Mściwój rozgraniczył majątki cystersów byszewskich od Żołędowa, które było dziedzictwem Pomianów ze Służewa: Jana Bogatki, Wojciecha, Jarosława i Przedpełka. Wieś tę w XV w. posiadał syn Jarosława — Maciej, w którego ręku znajdowało się jeszcze Ośno w parafii Służewo. Maciej, używając przydomka Figa, niejednokrotnie pisał się z Żołędowa; był podsędkiem inowrocławskim w latach 1429-około, 1434 oraz sędzią inowrocławskim w latach 1434—1445.

 Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025. 

Kruszwica ul. Lipowa kolejowa wieża ciśnień i park, dworzec - galeria

 

Historia OSP w Ciechocinku

 

Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Ciechocinku sięga 1876 r., kiedy to powstała pierwsza jednostka. Została ona założona z inicjatywy mieszkańców miasta, którzy dostrzegli potrzebę zorganizowanej walki z pożarami. Początkowo straż dysponowała skromnym sprzętem, ale z czasem rozwijała się i modernizowała, stając się ważnym elementem życia społeczności Ciechocinka.

W 1928 r. ciechocińska straż pożarna otrzymała jako dar samochód Chevrolet tzw. przez strażaków „Maryśka”. Historia pojazdów OSP Ciechocinek uzależniona była od dziejów historycznych. Wojna, czasy okupacji hitlerowskiej. Czasy powojenne, lata 70 i 80 ub w. Mercedes, Stary 20 i 25 po słynne Stary 244 tzw. tarka to pojazdy które były na wyposażeniu OSP.

W latach 80 tych po powstaniu zawodowej straży pożarnej w Ciechocinku cały sprzęt i pojazdy zostały przejęte od OSP Ciechocinek przez komendę rejonową straży pożarnych w Aleksandrowie Kujawskim. OSP Ciechocinek dopiero w XXI wieku pozyskała samochód Lublin który dzielnie służył do roku obecnego. W roku 2017 ochotnicy złożyli wniosek do budżetu obywatelskiego o zakup lekkiego samochodu ratowniczo rozpoznawczego. Mieszkańcy Ciechocinka uznali w głosowaniu, że warto oddać swój głos dla projektu zakupu pojazdu. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie, straż otrzymała pojazd lekki ratownictwa technicznego 408(C)25 Renault master tech 2.3 dci 163 km.

Kluczowe daty i fakty:

1876:

— Powstanie Ochotniczej Straży Pożarnej w Ciechocinku.

Początek:

— Brak szczegółowych informacji o pierwszych latach działalności, ale wiadomo, że straż rozwijała się z czasem.

Rozwój:

— Stopniowa modernizacja sprzętu, zwiększanie liczby członków i podnoszenie kwalifikacji.

Znaczenie:

— OSP Ciechocinek odegrała ważną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańcom i gościom uzdrowiska.

Źródło: B. Grabowski, Ciekawostki historyczne o Ciechocinku, Kruszwica 2025.