Powstańcy Warszawscy z Radziejowa

Alina Całajewska ps. „Władysławowicz”, „Alina” ur. 23.02.1928 r. w Radziejowie. Łączniczka w Powstaniu Warszawskim. Oddział II Obwód „Żywiciel (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – sanitariat – szpital nr 100 – klasztor ss. Zmartwychwstanek, ul. Krasińskiego 31. Szlak bojowy Żoliborz. Wyszła z ludnością cywilną. Po wojnie zamieszkała w Poznaniu.

Tadeusz Gonera ps. „Kozak” ur. 8.04.1929 r. w Radziejowie, syn Mariana i Anny z domu Buchowieckiej. Żołnierz Powstania Warszawskiego, strzelec w II Obwodzie „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – zgrupowanie „Żubr” - 1.kompania – pluton 247.

Józef Bogdan Głowacki ps. „Piskorz”, „Józef” ur. 19.07.1923 r. w Radziejowie, syn. Michała i Eugenii. Starszy strzelec w Powstaniu Warszawskim. W konspiracji od 1939 r. Narodowe Siły Zbrojne. W Armii Krajowej – w oddziale – I Obwód „Radwan” (Śródmieście) – zgrupowanie „Chrobry II” - I batalion „Lecha Żelaznego” - 1.kompania „Warszawianka” - II pluton. Szlak bojowy Śródmieście Północ – ciężko ranny 16.08.1944 r.

Kazimierz Łobodziński ps. „Markiz” ur. 28.08.1922 r. zm. 8.07.2011 r. w Radziejowie, syn Antoniego i Anny z domu Gutowskiej. Od stycznia 1944 r. żonaty ze Stanisławą z domu Jóźwik; miał trzech synów: Antoniego (1944), Pawła (1947) i Andrzeja (1951). Sanitariusz, w stopniu plutonowego podchorążego brał udział w Powstaniu Warszawskim. W latach 1930-1934 uczęszczał do Prywatnej Szkoły Powszechnej im. Jana Długosza we Włocławku, następnie przez rok był uczniem Gimnazjum Ziemi Kujawskiej. W 1935 r. przeniósł się z rodzicami do Warszawy, gdzie kontynuował naukę w III Miejskim Męskim Gimnazjum i Liceum im. Hugona Kołłątaja przy ul. Śniadeckich 8. Tam uzyskał małą maturę wiosną 1938 r., a dalszą naukę kontynuował w II Miejskim Męskim Gimnazjum i Liceum im. gen. Jakuba Jasińskiego przy ul. Skaryszewskiej 8, w I klasie licealnej o profilu matematyczno-fizycznym. Od 1935 r. członek 80. Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Bolesława Chrobrego, działającej przy III Gimnazjum. Podczas okupacji niemieckiej na tajnych kompletach odbywających się w mieszkaniu Felka "Felka" Pendelskiego przy ul. Koszykowej 26, a prowadzonych przez nauczycieli II Gimnazjum im. Jasińskiego, przerabia II klasę liceum, otrzymując w 1940 r. świadectwo dojrzałości. Po zdaniu matury uczęszcza na kursy Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H.Wawelberga i S.Rotwanda (tajna Politechnika Warszawska), lecz od 1941 r. studiuje w Prywatnej Szkole dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego doc. Jana Zaorskiego, będącej tajnym Wydziałem Medycyny Uniwersytetu Warszawskiego. Swoich kolegów ze studiów, Andrzeja Malinowskiego i Andrzeja Samsonowicza oraz Ewę Stefanowską wciąga do działalności konspiracyjnej w ramach Organizacji Małego Sabotażu "Wawer". Wraz z kolegami z 80. WDH: Jerzym Gawinem ("Słoń"), Konradem Okolskim ("Kuba"), Witoldem Bartnickim ("Kadłubek"), Feliksem Pendelskim ("Felek") i Józefem Saskim ("Katoda") włącza się do pomocniczej służby w Polskim Białym Krzyżu, w placówce na stacji PKP Warszawa-Czyste. Po radiowym apelu płk. Umiastowskiego wyruszył z Warszawy w kompanii Przysposobienia Wojskowego z koszar 36. pułku piechoty na Pradze. Z kompanią marszową przebył szlak: Mińsk, Stoczek, linie broniących się Grup Operacyjnych "Narew" i "Wyszków" do Brześcia. Stamtąd oddział skierowano do Kowla, z zamiarem przejścia przez Sarny wzdłuż granicy z ZSRR i dotarcia do granicy rumuńskiej. Po inwazji sowieckiej 17 września nastąpił odwrót oddziału przez rzeki Horyń, Styr, Stochód i Turia. Po przekroczeniu Bugu dociera z oddziałem w rejon Kocka, gdzie junacy PW zostali wykorzystani do działań pomocniczych Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. Kleeberga. Z otartymi nogami trafia do szpitala w Parczewie, skąd na początku października powraca do Warszawy. Przez pierwszy rok okupacji pracuje w Zakładach Sprzętu Medycznego, w warsztacie przy ul. Marszałkowskiej, a od 1942 r. na Oddziale Chirurgicznym i Zakaźnym Szpitala św. Stanisława przy ul. Wolskiej 37. Zajęcia te łączy z praktykami w Szpitalu Wolskim przy ul. Płockiej 26. Po powrocie z wrześniowej tułaczki w październiku 1939 r. nawiązuje kontakty z kolegami z 80. WDH. 11 listopada składa przysięgę stając się członkiem Szarych Szeregów. Początkowo uczestniczy w akcjach sabotażowych i propagandowych (zrywanie niemieckich flag i ogłoszeń, antyniemieckie napisy na murach) w organizacji, która w I rocznicę zbrodni w Wawrze przybiera nazwę Organizacja Małego Sabotażu "Wawer". W "Wawrze" pełni funkcję sekcyjnego. W 1941 r. Gestapo aresztuje jego ojca, który ginie w obozie KL Auschwitz 16.02.1942 r. W ciężkich latach 1941-43 stara się łączyć studia i pracę zawodową z działalnością konspiracyjną. Przechodzi szkolenie wojskowe i strzeleckie. Wiosną 1943 r. w ramach Grup Szturmowych Szarych Szeregów bierze udział w przygotowaniu i pierwszym wystawieniu akcji "Meksyk" (próba odbicia Jana Bytnara "Rudego" przeprowadzona 23.03.1944 na skrzyżowaniu ul. Długiej i Bielańskiej w pobliżu Arsenału - akcja zwinięta z powodu braku zgody szefostwa Oddziałów Dyspozycyjnych Kedywu KG AK). 26 marca bierze udział w kolejnym wystawieniu akcji - "Meksyk II" tzw. Akcja pod Arsenałem. Tym razem akcja ma zgodę dowództwa Kedywu i kończy się sukcesem. Po niej Kazimierz przez pewien czas używa pseudonimu "Radwan" (do tej pory "Kapsiut"). 12.08.1944 r. bierze udział w głośnej akcji "Góral". Był członkiem grupy "Maćka" (Sławomir Maciej Bittner) ubezpieczającej dwa narożniki ul. Senatorskiej przy ul. Miodowej. W akcji tej opanowano samochód przewożący worki z pieniędzmi Banku Emisyjnego - łącznie zdobyto ok. 105 mln zł. Tydzień później, 20.08.1944 r. w ramach akcji "Taśma" bierze udział w ataku na strażnicę graniczną w Sieczychach, wchodząc w skład grupy "Atak III". Jesienią tego roku uczestniczy w dwóch akcjach kolejowych: pod Pogorzelą i Milanówkiem. W okresie październik 1943 - maj 1944 r. jest uczestnikiem II turnusu Zastępczego Kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola" (klasa c-18), uzyskując stopień plutonowego podchorążego. Od czerwca do lipca 1944 r. uczestniczy w terenowym szkoleniu wojskowym na II turnusie "Bazy Leśnej" (akcja "Par II") batalionu "Zośka" przeprowadzonym na terenie Puszczy Kamienieckiej. W "Bazie" pełni funkcje dowódcy sekcji gospodarczej. 26 lipca, w pobliżu klasztoru Loretto, w przypadkowym starciu z Niemcami jego sekcji, wysłanej po żywność, zostaje postrzelony w rękę i nogę. Po prowizorycznym opatrunku w klasztorze u sióstr loretanek w Loretto wraz z rannym kolegą "Olgierdem" (Wiesław Tyczyński), ze względu na ciężki stan zostaje przewieziony do Warszawy, gdzie jest leczony przez batalionowego lekarza dr "Broma" (Zygmunt Kujawski). Pomimo rany utrzymuje stały kontakt z kolegami z drużyny. W mieszkaniu "Xięcia" (Andrzej Samsonowicz) przy ul. Wilczej 22, z ręką na temblaku zgłasza się na zbiórkę mobilizacyjną - tuż przed wybuchem powstania. Jednak ze względu na niewyleczone rany zostaje odesłany do mieszkania rodziców przy ul. Kazimierzowskiej 79, gdzie ma czekać w rezerwie na dalszy rozwój wypadków. Przydział w lipcu 1944: Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej - Brygada Dywersyjna "Broda 53" - batalion "Zośka" - 2. kompania "Rudy” - III pluton "Felek" - 1. drużyna. Wybuch Powstania Warszawskiego zastaje go w jego mieszkaniu na Mokotowie. Rejon ten, silnie obsadzony przez oddziały niemieckie (Rakowiecka - SS-Staferkaserne, Puławska - Flakkaserne, dawna Szkoła Rękodzielna na rogu Kazimierzowskiej i Narbutta) nie został opanowany przez powstańców o godzinie "W"; wszystkie ataki zostały krwawo odparte. Na ulicach pozostały ciała atakujących i cywili zabitych przez Niemców. Około 2-3 sierpnia oddziały SS wygarnęły całą ludność z ul. Kazimierzowskiej (od Narbutta do Rakowieckiej), i pognały mieszkańców na teren koszar SS-Stauferkaserne, gdzie sprawdzano dokumenty i dokonywano wstępnej selekcji. W tej grupie znalazł się również Kazimierz oraz jego sąsiad z III piętra - mjr. rez. Jan Wierzbicki - inspektor PCK. Podczas kolejnego apelu Wierzbicki zaproponował niemieckiemu komendantowi utworzenie oddziału do sprzątnięcia ciał poległych, leżących nadal na ulicach. Komendant wyraził zgodę. Do patrolu Wierzbickiego trafiło pięciu mężczyzn, w tym Kazimierz. Przez kolejne dni grupa ta zajmowała się grzebaniem zwłok z najbliższego terenu. Uzyskali zgodę na powrót do swoich mieszkań, lecz na terenie koszar musieli się meldować każdego dnia rano i wieczorem. Kolejną propozycją Wierzbickiego skierowaną do niemieckiego komendanta było zabezpieczenie apteki Łodzińskich na ul. Kazimierzowskiej 65. Apteka została zniszczona 1 sierpnia - z niej atakowano Szkołę Rękodzielną. Wierzbicki nadmienił, że leki są rozkradane, apteka nie jest zabezpieczona, lekarstwa mogą zapobiec rozszerzaniu się chorób, a wśród zatrzymanych jest syn właściciela apteki - Kazimierz, który mógłby zająć się uporządkowaniem leków i składów, które znajdują się w piwnicy. Niemiecki komendant wyraził na to zgodę. Od tego dnia Kazimierz wraz z matką, Anną, zajmuje się porządkowaniem apteki, jako sanitariusz (student medycyny) udziela pomocy rannym i chorym w punkcie PCK na jaki zamieniono aptekę, Potrzebującym wydaje leki za darmo. Równocześnie planuje dotarcie do najbliższych oddziałów AK. Postanawia opuścić Warszawę z ludnością cywilną. 18 sierpnia jego żona Stanisława, w mieszkaniu przy ul. Kazimierzowskiej urodziła syna - Antoniego. W tym czasie Niemcy już zezwalali grupom cywili opuszczać część Mokotowa. 1 września 1944 Kazimierz z żoną i synkiem, po przekupieniu gestapowca biżuterią, wyjechał, ukryty w ciężarówce, docierając na rynek w Nadarzynie, skąd podwodą dojechał do majątku Grzmiąca. Do Warszawy powrócił z rodziną w Wielkanoc 1945 r. Jego siostra Maria była łączniczką na terenie Śródmieścia. Po powrocie do Warszawy zgłasza się do Dziekanatu Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, urzędującego wówczas w szkole przy ul. Boremlowskiej 6/12 na Pradze. Kontynuuje przerwane studia. Specjalizuje się w chirurgii dziecięcej. W lutym 1947 r. uzyskuje dyplom lekarski. W tym samym miesiącu rozpoczyna pracę w Klinice Chirurgi Dziecięcej przy ul. Litewskiej 10, kierowanej przez prof. dr Jana Kossakowskiego. Równocześnie pełni funkcję asystenta w Katedrze Anatomii Prawidłowej warszawskiej Akademii Stomatologicznej pod kierunkiem znanych mu z lat okupacji lekarzy: prof. dr. Jana Zaorskiego i prof. dr. Stefanii Chodkowskiej. W 1949 r. zostaje powołany jako lekarz do Ludowego Wojska Polskiego. Służy w jednostce pancernej w Braniewie. Inwigilowany przez służby Informacji Wojskowej. Zwolniony z wojska w 1953 r. w stopniu podporucznika powraca do Warszawy. Jego działalność zawodowa i naukowa związana jest ściśle z Kliniką Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka przy ul. Kasprzaka 17a. Pracował w niej od kwietnia 1953 r. do końca 1992 roku. Do 1981 r. pełnił funkcję adiunkta, następnie do 1992 r. był kierownikiem tej placówki. W 1951 r. uzyskał stopień doktora nauk medycznych. W 1966 r. za prace nad wprowadzeniem w Polsce chirurgicznego leczenia wodogłowia metodą przeciekową otrzymuje stopień doktora habilitowanego. W 1975 r. mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1985 r. profesorem zwyczajnym. Jest członkiem licznych stowarzyszeń lekarskich - polskich i zagranicznych. Uczestniczy w wielu międzynarodowych kongresach lekarzy. Od 1951 r. członek Towarzystwa Chirurgów Polskich, od 1956 r. sekretarz Sekcji Dziecięcej Chirurgii, następnie wiceprzewodniczący tego Towarzystwa. Po utworzeniu w 1965 r. Polskiego Towarzystwa Chirurgów Dziecięcych (PTChD) pełni kolejno funkcję skarbnika, wiceprezesa, a w latach 1970-77 prezesa Towarzystwa. W latach 1977-92 jest sekretarzem generalnych PTChD. Autor około 160 opracowań naukowych i publikacji z zakresu medycyny i chirurgii dziecięcej, a w szczególności chirurgii noworodka i dziecka przedwcześnie urodzonego. Od stycznia 1993 r. na emeryturze. Aktywnie uczestniczy w życiu Środowiska byłych żołnierzy batalionu "Zośka" od czasu jego utworzenia w 1966 roku. W latach 1979-90 przewodniczący Środowiska. Podczas jego kadencji dokonano zasadniczej przebudowy wojennych kwater "Zośki" na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, ufundowano sztandar batalionu. Współzałożyciel i członek utworzonego w 1988 r. Społecznego Komitetu Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu "Zośka" - od 1993 r. jego przewodniczący. W 1983 r. w imieniu byłych żołnierzy batalionu "Zośka" wręczał w Watykanie papieżowi Janowi Pawłowi II pamiątkowy Medal wybity w 40 rocznicę powstania oddziału.

Opracowanie Bartłomiej Grabowski, źródła: MPW-baza uczestników PW. Archiwum rodzinne - materiały udostępnione przez p. Witolda Smoleńskiego, siostrzeńca Kazimierza Łodzińskiego. Współautor opracowania "MEDYCY BATALIONU ARMII KRAJOWEJ „ZOŚKA” W KONSPIRACJI I POWSTANIU WARSZAWSKIM" (autorzy: Kazimierz Łodziński, Witold Sikorski, Józef Szamborski).

Powstańcy Warszawscy z Pakości

Zofia Pełkowska „Diana”, ur. 23.07.1923 r. w Pakości. W stopniu starszego sierżanta brała udział w Powstaniu Warszawskim 1944 r. - Okręg Warszawski AK – I Obwód „Radwan” (Śródmieście) – Wojskowa Służba Kobiet. Przeszła szlak bojowy z Śródmieścia Północ do Śródmieścia Południe. Dostała się do niewoli niemieckiej, nr jeniecki 141454. Po wojnie zamieszkała w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

Jan Graczyk „Pupil”, ur. 27.05.1923 r. w Pakości. W stopniu kaprala brał udział w Powstaniu Warszawszkim 1944 r. - Armia Krajowa – I Obwód „Radwan” (Śródmieście) i I batalion szturmowy „Rum” - 1. kompania szturmowa „Stefan” - I pluton. Szlak bojowy Śródmieście Północ. Dostał się do niewoli niemieckiej, nr jeniecki 104610. Zmarł w Warszawie 12.08.1996 r.

Joachim Karol Draheim ur. 19.08.1908 r. w Pakości. Syn Józefa i Heleny z Domerackich herbu Jastrzębiec. Oddział „Bakcyl” - Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej – Szpital Dzieciątka Jezus ul. Lindleya 4 – Nowogrodzka. Jego żona Halina była lekarzem w tym samym szpitalu, poległa 25 sierpnia 1944 r. Po powstaniu wyjechał z Warszawy z rannymi. Zmarł w Feliksowie koło Sochaczewa i tam został pochowany. Ekshumowany wiosną 1945 r. i pochowany na Powązkach – kw. 143 – 4 – 24. Pochowany wraz z żoną Haliną.

Opracowanie Bartłomiej Grabowski, źródła: MPW-baza uczestników PW; MPW – baza Mur Pamięci.

Powstańcy Warszawscy z Kruszwicy

Władysław Bartoszewicz pseudonim „Florian”, urodził się 8 maja 1913 r. w Kruszwicy. Rodzice: Wacław i Teodozja. Brał udział w Powstaniu Warszawskim, w stopniu kapitana. Oddział Komenda Główna Armii Krajowej – pułk „Baszta” - batalion „Karpaty”, szlak bojowy przeszedł przez Mokotów. Dnia 2 sierpnia 1944 r. wyszedł z miasta. Zmarł w Poznaniu 22 czerwca 2003 r.

Katarzyna Hadrian, pseudonim "Kasia". Urodzona 14.04.1908 r. w Chełmce. Oddział mjr Józefa Wojtusia ps. "Ostoja". Szlak bojowy: Ochota do 11.08.1944 r. Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną.

Andrzej Antoni Jaruzelski ps. "Aleksander" harcerz Szarych Szeregów zaprzysiężony w 1941 r. Ur. w 1927 r. Siemionki (okolice Chrosna) niedaleko Kruszwicy. Ojciec - inżynier rolnik, kończył SGGW i miał majątek Siemionki nad jeziorem Gopło. Matka była warszawianką, ojciec natomiast pochodził z rodziny, która zmieniała miejsce zamieszkania, ponieważ za czasów rosyjskich jako młodzi brali udział w strajkach szkolnych i zostali pozbawieni prawa studiów. Ojcu, ich dziadkowi, zabrano majątek, nabyli jakieś resztówki w rejonie Radomia, gdzie przeniosła się pozostała część rodziny. Pan Andrzej przeszedł kurs posługiwania się bronią, instruktorem był Stanisław Kujawa z Batalionu „Zośka”.

Władysława Jędrzejewska (Makowska) urodzona 27 września 1925 r. w Kruszwicy. Córka Henryka Makowskiego i Heleny z domu Jędrzejewskiej. W konspiracji od stycznia 1943 r. Pseudonim „Dziunia”, sanitariuszka, łączniczka brała czynny udział w Powstaniu Warszawskim, jej oddział” V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – Grupa Artyleryjska „Granat” (poprzedni kryptonim „548”. Uczennica szkoły handlowej przy ul. Wspólnej w Warszawie oraz uczennica Gimnazjum i Liceum Ziem Zachodnich. Zajęcia tajnych kompletów odbywały się w prywatnych mieszkaniach. Przysięgę złożyła przed komendantką o ps. "Aniela" i ojcem Tomaszem Rostworowskim. W czasie okupacji ukończyła kurs sanitarny WSK, prowadzony przez lekarzy i pielęgniarki w mieszkaniach na terenie Śródmieścia. nych kompletów odbywały się w prywatnych mieszkaniach. V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - Grupa Artyleryjska "Granat" (poprzedni kryptonim "548") - II pluton (?). Dowódcy: kpt. art. Józef Szyszko "Bachmat", por. rez. art. Waldemar Olszewski "Waldemar". Dowódcy plutonu: ppor. rez. Stanisław Saryusz-Wolski „Szrapnel” (odkomenderowany 2 września do lasu), pchor. Zbigniew Wroński „Kret”, ppor. rez. art. Zbigniew Roguski „Tłomacki” (zginął 26 września przy ul. Puławskiej 99), ppor. Włodek (prawdopodobnie chodzi o ppor. rez. art. Włodzimierza Połulicha ps. "Włodek”, d-cę 4 plutonu). Szlak bojowy Mokotów, Dolny Mokotów, Sielce, Czerniaków. Pełniła funkcję sanitariuszki polowej i łączniczki, brała udział w akcjach bojowych.Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną, 27 września 1944 roku została wywieziona do obozy pracy przymusowej w Niemczech. Do 13 kwietnia 1945 roku jako robotnik przymusowy pracowała przy naprawie torów kolejowych. Odwiedziła Kruszwicę kilkakrotnie, ostatnio latem 2020 r. Awansowała do stopnia porucznika. 

Danuta Krempa „Siódemka” córka Ludwika i Wandy, ur. 19.08.1927 r. w Chełmcach, gmina Kruszwica. Brała udział w Powstaniu Warszawskim w stopniu sierżanta (łączniczka, sanitariuszka). Oddział Armia Krajowa – batalion „Kiliński” - 9. kompania (włączona 4.08.1944 – dawna 41. kompania WOSP) – pluton 411. Przeszła szlak bojowy Śródmieście Północ. Po powstaniu dostała się do niewoli niemieckiej – jeniec Stalagu IV B Muhlberg, nr 107141. Była mężatką dwukrotnie (Borowska, Szlajmer).

Adam Makowski urodził się 24 grudnia 1928 r. w Kruszwicy. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Był kanonierem WP, w czasie powstania nosił pseudonim „Felek". Przed wybuchem powstania mieszkał w Warszawie przy ul. Ursynowskiej 60. Jego oddział: V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – Grupa Artyleryjska „Granat" (poprzedni kryptonim „548"). Losy Adama po powstaniu nie do końca są nam znane, dostał się do niewoli niemieckiej, jego numer jeniecki to 221402.

Józef Makowski urodził się w Kruszwicy 24 grudnia 1928 r. W stopniu kanonier brał udział w Powstaniu Warszawskim, w oddziale V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – Grupa Artyleryjska „Granat” (poprzedni kryptonim „548”). Nosił pseudonim „Witold”. Dostał się do niewoli niemieckiej, jego numer jeniecki: 221408.

Krystyna Piasecka pseudonim „Kocia”, urodziła się 15 listopada 1926 r. w Kruszwicy. Jej rodzicami byli Tadeusz i Genowefa. Brała udział w Powstaniu Warszawskim, sanitariuszka w stopniu strzelec. Oddział: I Obwód ”Radwan” - Podobwód „Sławbor” - Bataliony „Iwo” - „Ostoja” - pluton „Rarańczy”, Śródmieście Południowe. Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Pochowana w Poznaniu.

Stefan Piazza pseudonim „Mars”, urodził się 28 sierpnia 1925 r. w Kruszwicy. Rodzice: Stanisław i Jadwiga. Brał udział w Powstaniu Warszawskim w stopniu kierownik rusznikarnii, w oddziale: VI Obwód (Praga) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – 1 Rejon zgrupowanie 636 – pluton 637, następnie w Grupie „Kampionos”

Odznaczenia: Krzyż Armii Krajowej (1971), Medal Wojska (1948), Odznaka Grunwaldzka (1949), Krzyż Partyzancki (1975), Medal za Warszawę (1975), Medal Zwycięstwa i Wolności (1974), Warszawski Krzyż Powstańczy, Odznaka Akcja "Burza", Odznaka Weterana Walk o Niepodległość Ojczyzny (1995). Awansowany do stopnia porucznika rezerwy Wojska Polskiego w 2004 r. Pochowany w miejscowości Sztum, Cmentarz Komunalny Parleta.

Anna Szejn (Konieczna-Szejn) pseudonim „Aga”, urodzona w Kruszwicy 28 listopada 1916 r. Brała udział w Powstaniu Warszawskim, w oddziale „Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej – VII zgrupowanie „Ruczaj” - punkt sanitarny ul. Natolińska 6 – Szpital Polowy ul. Marszałkowska 40. Dzielnica Śródmieście Południe. Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Przeżyła wojnę, wróciła do Kruszwicy. Wyszła za Mieczysława Szejn, porucznika AK o ps.„Skała”. Zmarła 3 marca 1991 r., pochowana na cmentarzu kolegiackim w Kruszwicy.

Halina Trzcińska pseudonim „Edith”, urodziła się 20 czerwca 1922 r. w Kruszwicy. Brała udział w Powstaniu Warszawskim. Jej stopień w czasie powstania to starszy strzelec, oddział: VII zgrupowanie (batalion) „Ruczaj” - 1 kompania – pluton 136, Śródmieście Południowe. Trafiła do niewoli niemieckiej, numer jeniecki: 224337.

Tadeusz Wieszczycki „Grzymała” urodzony Jerzyce, gmina Kruszwica, pow. Strzelno 5.01.1922 r., syn Zygmunta i Jadwigi z domu Zabłockiej. Dowódca drużyny w Powstabniu Warszawskim 1944 r. stopień plutonowy podchoraży. Ukończył Szkołę podstawową im. Marii Konopnickiej w Inowrocławiu (1929-1934). W latach 1934-1938 uczeń Gimnazjum Męskiego im. J. Kasprowicza w Inowrocławiu. W czerwcu 1939 r. zdał egzamin wstępny do Liceum Rolniczego w Bydgoszczy. W konspiracji od 1941 r.: ZWZ-AK. W latach 1942-1943 odbył szkolenie wojskowe uzyskując stopień plutonowego podchorążego. Otrzymał przydział do Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej – I Obwód „Radwan” (śródmieście) – 4. Rejon „Reguła” („Zagończyk”) - WSOP – dowódca drużyny. Przeszedł szlak bojowy Wola – Stare Miasto. Ranny i chory przebywał w szpitalu powstańczym mieszczącym się obok kwater „Chrobrego” i zajmującym dolne kondygnacje Pasażu Simonsa (ul. Nalewski 2 A róg Gługiej). 31 sierpnia 1944 r. budynek został zbombardowany przez niemieckie lotnictwo i uległ całkowitemu zawaleniu. „Grzymała” poległ pod jego gruzami wraz z 200 innymi osobami, głównie żołnierzami batalionu „Chrobry I”.

Barbara Maria Wieszczycka (Kryn po mężu) ps. „Wojciechowska”, ur. 22.09.1916 r. urodziła się w Ossowo koło Włocławka, związana była jednak z Kruszwicą i Inowrocławiem rodzinnie i naukowo. W czasie Powstania Warszawskiego peżetka. Córka Zygmunta i Jadwigi z domu Zabłockiej, siostra Tadeusza. W latach 1927-1934 uczęszczała do szkoły w Inowrocławiu. Przez kolejne trzy lata była studentką w szkole gospodarczej w Snopkowie, okręg Lwów. W 1937 roku uzyskała dyplom nauczycielki. W 1938 roku pracowała jako nauczycielka w gimnazjum w Chyliczkach koło Warszawy. W 1939 r. została przeniesiona do gimnazjum w Inowrocławiu. W grudniu 1939 roku została przez Niemców wypędzona z domu i umieszczona w obozie w Gniewkowie koło Inowrocławia, a następnie na terenie Generalnej Gubernii. Aresztowana przez Gestapo 9 stycznia 1943 roku i więziona przez 5 miesięcy na Pawiaku w Warszawie. Delegatura Rządu na Kraj - Państwowy Korpus Bezpieczeństwa (PKB) m.st. Warszawy - XVI Komisariat ul. Wiktorska 8. Oddział Komenda Główna Armii Krajowej - Oddział VI BiP (Biuro Informacji i Propagandy) - Referat PŻ (Podwydział "Pomocy Żołnierzowi") - kuchnia ul. Chmielna 17. Brat Tadeusz ps. „Grzymała poległ w czasie powstania. W Helcelbergu wzięła ślub z doktorem Stanisławem Krynem. W 1949 roku wyemigrowali z córką do Kanady. W Kanadzie na świat przyszedł ich syn. Do czasu przejścia na wcześniejszą emeryturę pracowała jako laborantka w Woodstock, Onatrio. Zmarła 18 grudnia 2002 roku. Córka właściciela majątku w Ossowie Zygmunta Wieszczyckiego i Jadwigi z d. Zabłockiej h. Łada. Ciężko ranna odłamkiem granatu w brzuch i w nogi. Z pomocą dr. Kryna przed ofensywą wojsk sowieckich dojechała do szpitala w Carinthia (Austria) , a następnie do szpitala w Lipsku na terenie Niemiec. Przeniesiona następnie do szpitala w Heppenheim w Hesji, a stamtąd do obozu dla cudzoziemców w Bensheim. Dzięki pomocy UNRA została na 1,5 roku studentką medycyny w Helcelbergu. 

Opracowanie Bartłomiej Grabowski, źródła:

Muzeum Powstania Warszawskiego https://www.facebook.com/1944pl; 

Wywiady B. Pieniężna z powstańcami MPW, m.in. z 13.03.2016 r., 20.10.2015 r.

ZboWD; http://lekarzepowstania.pl/

Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVII http://old.luteranie.pl/

www/biblioteka/dkosciol/diakonia/szpital-wawa.htm

Powstańcy Warszawscy ze Strzelna

Romuald Grześkowiak „Gdynia” urodzony w Strzelnie 4.01.1927 r., syn Michała i Felicji z domu Biesche. W stopniu strzelca brał udział w Powstaniu Warszawskim 1944 r., w oddziale Komendy Głównej Armii Krajowej – pułk „Baszta” - batalion „Bałtyk” - kompania B-3 – III pluton.Walczył w Mokotowie. Żołnierzami „Baszty” byli także jego bracia: najstarzy Włodzimierz ps. „Kuźma” (1922-1993), Ewaryst ps. „Kuba” (1925-1944) – poległ 27 sierpnia 1944 r. w akcji przy ulicy Podchorążych. Romuald ps. „Gdynia zmarł 16.02.1993 r.

Włodzimierz Grześkowiak „Kużma” urodzony w Strzelnie 29.12.1922 r., syn Michała i Felicji z domu Biesche. W stopniu strzelca brał udział w Powstaniu Warszawskim 1944 r., w oddziale Komendy Głównej Armii Krajowej – pułk „Baszta” - B-2 – III pluton. Walczył w Mokotowie, po powstaniu dostał się do niewoli niemieckiej, nr jeniecki 220506. Zmarł 18.02.1993 r.

Antoni Kowalski „Sęp” urodzony w Strzelnie 5.07.1898 r., syn Franciszka i Wiktorii. W stopniu starszego sierżanta brał udział w Powstaniu Warszawskim 1944 r., w oddziale Komendt Głównej Armii Krajowej – pułk „Baszta” - kompania saperów, w śródmieściu batalion saperów Okręgu Warszawskiego AK. Przeszedl szlak bojowy Mokotów – kanały – Śródmieście. Po powstaniu dostał się do niewoli niemieckiej, numer jeniecki 1598. Zmarł w Warszawie 27.06.1970 r.

Tadeusz Wieszczycki „Grzymała” urodzony Jerzyce, gmina Kruszwica, pow. Strzelno 5.01.1922 r., syn Zygmunta i Jadwigi z domu Zabłockiej. Dowódca drużyny w Powstabniu Warszawskim 1944 r. stopień plutonowy podchoraży. Ukończył Szkołę podstawową im. Marii Konopnickiej w Inowrocławiu (1929-1934). W latach 1934-1938 uczeń Gimnazjum Męskiego im. J. Kasprowicza w Inowrocławiu. W czerwcu 1939 r. zdał egzamin wstępny do Liceum Rolniczego w Bydgoszczy. W konspiracji od 1941 r.: ZWZ-AK. W latach 1942-1943 odbył szkolenie wojskowe uzyskując stopień plutonowego podchorążego. Otrzymał przydział do Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej – I Obwód „Radwan” (śródmieście) – 4. Rejon „Reguła” („Zagończyk”) - WSOP – dowódca drużyny. Przeszedł szlak bojowy Wola – Stare Miasto. Ranny i chory przebywał w szpitalu powstańczym mieszczącym się obok kwater „Chrobrego” i zajmującym dolne kondygnacje Pasażu Simonsa (ul. Nalewski 2 A róg Gługiej). 31 sierpnia 1944 r. budynek został zbombardowany przez niemieckie lotnictwo i uległ całkowitemu zawaleniu. „Grzymała” poległ pod jego gruzami wraz z 200 innymi osobami, głównie żołnierzami batalionu „Chrobry I”. W Powstaniu brała udział jego siostra Barbara ps. „Wojciechowska”. Tadeusz Wieszczycki upamiętniony został na tablicach w kościele Św. Antoniego przy ul. Senatorskiej w Warszawie. Syn Zygmunta Wieszczyckiego (1886-1932), właściciela majątków ziemskich Ossowo, a następnie Jerzyce oraz Jadwigi z d. Zabłockiej h. Łada. Ojciec zmarł w roku 1932. Najstarszy brat - ppor. Jerzy Wieszczycki (1914-2008) brał udział w kampanii wrześniowej 1939 r., walczył w szeregach inowrocławskiego 4. Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej Armii „Poznań”, dostał się do niewoli niemieckiej i do końca wojny przebywał w oflagu Neubrandenburg . W pierwszych tygodniach okupacji niemieckiej, po utracie dotychczasowego miejsca zamieszkania oraz spodziewając się kolejnych represji Tadeusz wraz z siostrą Barbarą, bratem Józefem oraz wujem Józefem Zabłockim przenieśli się do rodziny w Generalnej Guberni i zamieszkali w Warszawie. W Inowrocławiu pozostała matka - Jadwiga Wieszczycka (1893-1945) opiekująca się swoją chorą matką - Marią Zabłocką i bratem Walentym. Aresztowana pod koniec października 1944 roku przebywała początkowo w więzieniu w Inowrocławiu, a w styczniu 1945 osadzona została w obozie w Żabikowie. Następnie w "marszu śmierci" skierowana ok.300 km w kierunku zachodnim. Ostatnia wiadomość o niej pochodzi z 10.02.1945 ze szpitala w KL Ravensbrück.

Opracowanie Bartłomiej Grabowski, źródła: MPW-baza uczestników PW, informacje przekazane przez rodzinę do archiwum. 

Zofia Molenda (1929-2016)

Zofia Molenda (ps. Sonia, Ewa) ur. 10.08.1929 w Redecz Krukowy, powiat radziejowski, córka Stanisława i Bronisławy z domu Kamionka, łączniczka w powstaniu warszawskim w 1944 r. Jako strzelec brała udział w powstaniu warszawskim (w konspiracji 1939-1944) w Armii Krajowej, batalionie "Miotła" oddział "Radosław". Przeszła szlak bojowy z Woli przez Stare Miasto, kanałami do Śródmieście Północ i Śródmieście Południe. Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Zmarła 9 stycznia 2016 r.

W czasie 63 dni walk w Warszawie zabitych zostało ponad 60 proc. żołnierzy batalionu. Za wybitne męstwo w powstaniu 33 zostało odznaczonych najwyższym bojowym odznaczeniem – krzyżem Virtuti Militari. Dziś powstańców z Miotły upamiętnia kamień na rogu ulic Stawki i Dzikiej.

Po kapitulacji powstania część żołnierzy Miotły ukryła się przed Niemcami i nie poszła do niewoli. Prowadzono dalej działalność konspiracyjną w podwarszawskich miejscowościach. Miotlarze wsławili się między innymi rozminowaniem 14 stycznia 1945 roku wiaduktu z Ursusa do Gołąbek i hal fabrycznych Państwowych Zakładów Inżynierii "Ursus", co uratowało te obiekty przed całkowitym zniszczeniem. Żołnierze dostali się na teren fabryki i przecięli przewody między gniazdami ładunków wybuchowych oraz kable do ich odpalania. Inna grupa batalionu, pod dowództwem kapitana Tadeusza Janickiego "Czarnego", stanowiła w tym czasie jeden z oddziałów ochrony Komendy Głównej Armii Krajowej w Częstochowie.

Po wojnie miotlarze byli prześladowani przez komunistyczne władze. Dziś tradycje bojowe ich batalionu dziedziczy jeden z oddziałów elitarnej Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca. Przejęli je w lutym 2014 roku za zgodą Środowiska Byłych Żołnierzy Batalionu "Miotła". Dwie inne grupy tej jednostki kontynuują już tradycje baonów Zośka i Parasol. 

Oprac. Bartłomiej Grabowski, źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego; fot. IPN - Batalion Miotła po przejściu kanałami do Śródmieścia.