Fiutak Antoni (1901-1941)

Ksiądz, redaktor Dziennika Kujawskiego, regionalista. Urodził się 31 stycznia 1901 r. w Jacewie w rodzinie rolnika Stanisława i Pelagii zd. Szyper. Uczył się w gimnazjum w Inowrocławiu, maturę zdał w 1922 r. Współzałożyciel i przez 2 lata kierownik koła TTZ. Nauczyciel na dworach Rozdejczerów w Kryszkowicach pod Piotrkowem Kujawskim oraz Woyciechowskich w Dobsku koło Sochaczewa. Studiował prawo i ekonomię polityczną w Warszawie, pracował w urzędzie pocztowym w Inowrocławiu, Pakości i Gniewkowie. W sierpniu 1924 r. przyjął pracę w Dzienniku Kujawskim pisał artykuły historyczne. W 1927 r. rozpoczął naukę w seminarium duchownym, które ukończył w 1931 r. W 1933 r. został administratorem parafii św. Antoniego Padewskiego w Glinnie Wielkopolskim, od 1936 r. proboszcz parafii w Popowie Kościelnym. Pisał monografię parafii i kontynuował współpracę z DK. Aresztowany w 1939 r. przez Niemców. Uwięziony w czasie wojny w Sachenhausen, a od 14 grudnia 1940 r. w Dachau, gdzie zmarł 21 stycznia 1941 r.

 

Źródła: M. Dereżyński, Kronika pewnej parafii, Interesujące studium księdza neoprezbitera Antoniego Fiutaka DK z 17 VI 1931; J. Domagała, Ci, którzy przeszli przez Dachau, Warszawa 1957, s. 101; DK z 1 X 1933, 10 IX 1937; Księga pam. II Zjazdu, s. 93; Elenchus 1934; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, Inowrocław 1994, s. 28-29.

Wina i Koniaki u Jagodzińskiego w Inowrocławiu XIX wiek

 

Źr. Dziennik Kujawski, nr 19, 22.10.1893.

Dzich Józef (1866-1951)

Krawiec, kupiec, działacz społeczny, urodzony 24 lutego 1866 r. w Mogilnie. W 1891 przybył do Inowrocławia i otworzył zakład krawiecki przy ul. Kościelnej 3, powiększony w 1895 r. o skład sukna. Interes stale rozwijał, poszerzając do czasem o branżę kuśnierską (1900). W 1908 r. sprowadził nowoczesne maszyny do krojenia i wiązania prób, zaczął nawet wydawać własne kolekcje. W 1914 r. znalazł się w obliczu kryzysu spowodowanego generalnym regresem włókiennictwa. Przerzucił się wówczas na handel bławatami, jedwabiem i aksamitem. W latach 20-tych XX wieku dysponował dwoma sklepami bławatniczymi: przy ul. Paderewskiego 2 oraz przy ul. Królowej Jadwigi 36 (obecnie nr 14).

W Inowrocławiu włączył się w pracę społeczna. Członek honorowy i prezes Towarzystwa Młodych Przemysłowców. W 1914 r. wszedł w skład rady nadzorczej nowo powstałego Banku Przemysłowców w Inowrocławiu.

W końcu 1918 r. wybrany został do społecznego Magistratu, a później przez kilkanaście lat (do 1933) dzierżył mandat radnego i członka sejmiku powiatowego. Poparł i utworzenie Towarzystwa Zjednoczonych Przemysłowców w 1919 r., będąc co najmniej do 1930 r. członkiem zarządu tej organizacji. W latach 30-tych prezes Towarzystwa Przem.-Rzemieślniczego. Działacz „Sokoła” w Inowrocławiu, Sodalicji Mariańskiej, Towarzystwa Śpiewu „Moniuszko”. Fundator krzyża na cmentarzu par. św. Mikołaja. 15 marca 1940 r. został wysiedlony do GG. Do Inowrocławia powrócił 24 lutego 1945 r. Zmarł w Inowrocławiu, pochowany na cmentarzu par. św. Józefa przy ul. Libelta.

 

H. Łada, Wybitniejsi działacze Tow. Gimn. „Sokół” w pow. inowr., AP Inowrocław, Kartoteka ewidencji ludności; AMI sygn 3119, s. 5-9; USC Inowrocław, Ks. zg. 1951 nr 185; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, zeszyt 2, Inowrocław 1994.

Wypadek pod Rożniatami

Znamy dziś przejazd kolejowy w Rożniatach, na drodze z Inowrocławia do Kruszwicy. Niegdyś był szczególnie niebezpieczny o czym donosił Dziennik Kujawski (np. r.2 nr 12 z 17.01.1894 r.). 

Rodzina z Głębokiego  podróżowała wówczas w zadaszonym wozem, gdy nadjechał pociąg i uderzył w konie. Prasa tłumaczy, że woźnica nie był winny bo nie było żadnego sygnału o nadjeżdżającego parowozu (nie słyszał dzwonka i nie widział pociągu). W wozie jechały cztery dziewczynki ale tylko się wystraszyły. 

Przestraszonymi dziećmi i rannymi końmi zajął się p. Ranft z Kobelnic. Powóz odesłał ze swoimi końmi, a rannymi końmi zajął się osobiście.

Dzikiewicz Andrzej (1877-1946)

 

Nauczyciel rysunku, artysta malarz i rzeźbiarz. Urodził się 7 września w Waksmundzie, syn Michała i Marianny zd. Chorobowskiej. Przez pięć lat uczył się malarstwa i rzeźby u W. Ligenzy. W 1906 r. ukończył seminarium nauczycielskie w Krakowie. Pracował jako nauczyciel (1906-1920 r.) w Żywcu, równocześnie zajmował się malarstwem pod kierunkiem K. Olpińskiego. Przeprowadził się do Cerekwicy koło Żnina. W 1922 r. ukończył kurs robót ręcznych w Warszawie. W 1924 r. został nauczycielem rysunku w gimnazjum w Inowrocławiu (zastąpił Antoniego Serbeńskiego). Dwa lata później zdał w Poznaniu egzamin państwowy uprawniający do nauczania w szkołach średnich. W 1940 r. znalazł się na wysiedleniu w Radomsku i Krakowie, gdzie przebywał do końca wojny. W 1945 r. powrócił do Inowrocławia i wznowił pracę w szkole (Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza). Zmarł 3 listopada 1946 r. w Inowrocławiu. Spoczywa na cmentarzu parafialnym Matki Boskiej przy ul. Marcinkowskiego.

W 1907 r. ożenił się z Agnieszką Waskmudzką (1885-1980); pozostawił dwoje dzieci; Marię (ur. 1908), historyka, długoletnią nauczycielkę inowrocławskich szkół średnich, oraz Tadeusza Mariana (1913-1936), który zmarł będąc jeszcze uczniem Szkoły Handlowej.

Dzikiewicz zajmował się rysunkiem, malarstwem i rzeźbą. Tworzył pejzaże, portrety i obrazy o tematyce religijnej, m.in. kilka obrazów ołtarzowych dla wielkopolskich i kujawskich kaplic (Chrystus w kościele św. Józefa w Inowrocławiu, Św. Antoni w Kaplicy w Strzemkowie). W kościele bł. Jadwigi w Inowrocławiu jest jego obraz „Serce Jezusa”, a w kościele Imienia NMP lipowa figurka Matki Boskiej. Dla kaplicy w Strzemkowie wykonał na zamówienie rodziny Grobelskich stacje Męki Pańskiej. Sporo jego prac (krajobrazy górskie, pejzaże z Pałuk i Kujaw, akwarela przedstawiająca sypanie kopca zwycięstwa pod Płowcami) przekazała inowrocławskiemu Muzeum im. Jana Kasprowicza córka Maria.

Namalował serię widoków Inowrocławia, które reprodukowane były na pocztówkach. Kilkadziesiąt jego akwarel znajduje się w I LO im Jana Kasprowicza. Sporo płócien zaginęło podczas okupacji z holu gimnazjum. Tam tez znajduje się wyrzeźbiona przez autora góralska kapliczka. W 1929 r. Dzikiewicz przygotował okazałą makietę inowrocławskiego uzdrowiska, która eksponowana była na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Wykonał też meble przeznaczone do pałacu prezydenta RP w Spale. Jego rzeźba anioła znajduje się na grobie syna na cmentarzu Matki Boskiej. W czasie okupacji wykonywał rzeźby i obrazy sakralne dla kościołów krakowskich.

 

Źródła: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających; Sikorski, Encyklopedia, NI z 21 IV 1988; Kuras, Liceum M. Konopnickiej, t. 2, s. 63; Dziennik Kujawski z 28 IV 1929; Robotnik Kujawski z 5 XI 1946; Ap Inowrocław, Kartoteka ewidencji ludności; USC Waksmund, Ks. ślubów, t. 3, s. 26; USC Inowrocław, Ks. zg. 1946 nr 568; Informacje córki Marii Chojna-Horodyńskiej, oraz dra Zbigniewa Kubianka z Krakowa; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, zeszyt 2, Inowrocław 1994.

Poezja ludowa w Dzienniku Kujawskim

 

DK nr 22, z 26 października 1893 r.

DK nr35, z 11.11.1893 r.

DK nr 43, z 21.11.1893.

DK nr 56, z 7.12.1893 r.

DK nr 63, z 16 grudnia 1893 r.

DK nr 66, z 20 grudnia 1893 r.

DK nr 63, z 16.12.1893 r. 

Przedstawienie gościnne w Parku Miejskim w Inowrocławiu 1893 r.

W XIX wieku na terenie Kujaw odbywały się różnego rodzaju imprezy kulturalno-rozrywkowe. Do podobnej doszło w Parku Miejskim w Inowrocławiu - 14-16 października 1893 r.

Były to występy niezwykłe, bowiem najmniejszej grupy artystycznej na świecie. Sześciu mężczyzn i cztery kobiety w wieku od 16 do 36 lat mierzyło od 68 do 108 cm. Poza pokazem akrobacji, widzów zachwyciły psie występy.

Na wekandowe występy można było wcześniej zakupić bilet, dostępne były miejsca siedzące i stojące.

Oprac. B. Grabowski, źródło: Dziennik Kujawski nr 12, z 14 października 1893 r.

Dutkiewicz Mieczysław (1862-1919)

 

Zegarmistrz, złotnik, działacz społeczny urodzony 6 września 1862 r. w Wiewiórczynie. Około roku 1884 osiedlił się w Inowrocławiu, zakładając własny biznes zegarmistrzowsko-złotniczy przy ul. Małej Fryderykowskiej 5, a od 1908 r. Frydrykowskiej 10 (późniejsza Paderewskiego i Królowej Jadwigi).

Wykonywał też usługi elektrotechniczne, zakładał telefony, rozprowadzał pierwsze w Inowrocławiu fonografy i wałki nagraniowe z pieśniami patriotycznymi. Był członkiem Genewskiego Towarzystwa Zegarmistrzowskiego. Prezes Towarzystwa Młodych Przemysłowców od 1895 r. Zasiadał w zarządzie Czytelni Polskiej dra Leona Czaplickiego od 1892 r., Członek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, sekretarz organizacji w latach 1888-1889 i wiceprezes od 1890 r.  Przewodniczący Miejskiego Towarzystwa Wyborczego. Angażował się w działalność „Straży”. Działał także w trakcje strajku szkolnego 1906 r. W 1911 r. kandydował na posła do sejmu pruskiego. Zmarł po długiej chorobie 7 stycznia 1919 r. w Inowrocławiu. Pochowany na cmentarzu przy ul. Marcinkowskiego.

 

Źródła: Dzieje Inowrocławia, t. 1; Dziennik Kujawski 15.01.1895, 29.03.1895, 27.04.1895; USC Inowrocław, Ks. ur. 1900 nr 837, 1902 nr 192; Ks. zg. 1919 nr 20; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, zeszyt 2, Inowrocław 1994.

Petzold & Company oferta z końca XIX wieku

 

Źródło: Dziennik Kujawski nr 7, z 8 października 1893 r.

Dutkiewicz Jan Józef (1818-1902)

 

Artysta malarz, urodzony 8 grudnia 1818 w Chociszewie, syn Kazimierza i Magdaleny zd. Ziółkowskiej. Studiował malarstwo u prof. Dahlinga w berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych. W Poznaiu uczył rysunku w wyższych szkołach żeńskich. Brał czynny udział w powstaniu w 1848 r. Po 1883 r. zamieszkał w Inowrocławiu. W latach 1886-1895 kierował Czytelnią Polską im. Leona Czaplickiego, a od 1892, wraz z synem i dr. Teodorem Rakowskim, wchodził w skład jej zarządu. W Inowrocławiu zajmował się również malarstwem. Zmarł 10 lutego 1902 r. w Inowrocławiu, pochowany na cmentarzu Zwiastowania NMP (grób się nie zachował do czasów współczesnych).

Z okresu berlińskiego znana jest kopia obrazu Goverta Flincka „Wypędzenie Hagar” Dutkiewicza. W Rzymie autor stworzył: „Autoportret”, „Pustelnik”, „Stary Rycerz’, „Pifferaro”, „Włoszka” oraz „Wacław z Marii Malczewskiego”.

W okresie inowrocławskim malował portrety: żony, zmarłego syna, dra Klemensa Koehlera, dra Teodora Rakowskiego z żoną, Adama Mickiewicza (widział wieszcza w Paryżu) oraz licznych reprezentantów znanych rodzin ziemiańskich (Dąmbskich, Mlickich, Trzcińskich, Grabskich).

 

Źródła; M. Dereżyński, Jan Dutkiewicz – malarz kujawski, „Piast” z 27 VI 1937; Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających; Dziennik Kujawski z 21 XII 1893, 23 XII 1893, 28 II 1894, 10 II 1895, 12 II 1902, 21 III 1902; Piast z 28 VIII 1939; Piast (Robotnik Kujawski) z 30 IX 1945; USC Inowrocław, Ks. zg. 1902 nr 74; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, zeszyt 2, Inowrocław 1994.