Błochowiak Tadeusz Adam (1910-1980)

Błochowiak Tadeusz Adam (1910-1980), malarz, pedagog, urodzony 23 lipca 1910 roku w Inowrocławiu. Autor licznych, kolorystycznych kompozycji o tematyce krajobrazowej oraz martwej natury. Postimpresionista, stale poszukujący nowych rozwiązań, doskonalącym swoje środki wyrazu. Jego prace znajdują się w Urzędzie Wojewódzkim w Bydgoszczy, Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, Ministerstwie Kultury i Sztuki. Zmarł w Inowrocławiu 5 marca 1980 roku, pochowany na cmentarzu przy ul. Marulewskiej.

Źródła: Dzieje Inowrocławia, t. 2, s. 388-389, 399-400; USC Inowrocław, Ks. ur. 1910 nr 474, Ks. ślubów 1961 nr 196, Ks. zg. 1980 nr 167; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, z. 2, Inowrocław 1994.

Kościół Ewangelicki w Chełmcach 1914 rok

 

Kościół Ewangelicki w Chełmcach 1914 rok. Obiekt już nie istnieje. Przez wiele lat współistniał obok kościoła katolickiego we wsi Chełmce (gmina Kruszwica). Przy kościele znajdował się również cmentarz, który nie przetrwał do dzisiejszych czasów. Fot. ze starej pocztówki, zbiory własne.

Błażek Ludwik August (1892-1971)

Błażek Ludwik August (1892-1971), lekarz urodzony we wsi Rudziny 26 sierpnia 1892 roku, syn Józefa i Katarzyny. Działacz TTZ, przewodniczący koła, przechowywał zakazane przez władze niemieckie podręczniki i książki. W czasie studiów działacz Narodowy, kolporter prasy polskiej – robotniczej. W czasie I wojny światowej sanitariusz w szpitalu w Chełmnie, od 1917 roku służył na froncie zachodnim w Belgii i Francji. Wykonywał operację w warunkach frontowych. Studia ukończył w 1919 roku we Wrocławiu – doktor neurologii. Później żołnierz w służbie WP – brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako lekarz polowy. Po wojnie lekarz w wojskowym Komitecie do Walki z Epidemiami. W 1922 roku pracował u boku prof. Antoniego Jurasza. Od 1927 roku ordynator oddziału chirurgii Szpitala Miejskiego w Inowrocławiu. W czasie II wojny światowej pracował w Szpitalu Wojskowym w Toruniu, później komendant Szpitala w Dobrzelinie, pracował w czasie okupacji w szpitalach w Łowiczu, Ujazdowskim, w Warszawie i Grodnie. W 1945 roku wrócił do Inowrocławia. Kierował oddziałem chirurgicznym. Dyrektor Szpitala w Inowrocławiu przez dwa lata od 1948 roku. Honorowy członek Towarzystwa Chirurgów Polskich, członek Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, PCK, gdańskiego Towarzystwa Chirurgów Polskich, inowrocławskiego Związku Lekarzy. Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim OOP. Zmarł 5 listopada w Inowrocławiu, pochowany na cmentarzu św. Józefa przy ulicy Libelta. Jego imię nosi od 1986 roku Szpital Miejski w Inowrocławiu.

Źródła: Z. Woźniewski, Polski almanach medyczny na rok 1956, Warszawa 1957; Dziennik Kujawski: 19.1.1933, 18.12.1937, 19.10.1938; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. Edmunda Mikołajczaka, Inowrocław 1994.

Wzgórze Zamkowe - Kruszwica marzec 2023 rok

 

Dwór Biskupice

Dwór w Biskupicach, powiat radziejowski zapisany jest w rejestrze nr 153/A z 15.09.1984 r. W dokumentach znajdujemy wzmiankę o istnieniu we wsi folwarku, karczmy oraz wiatraka (XV wiek). Dwór powstał w połowie XIX wieku dla rodziny Rudnickich, folwark w tym okresie liczył 300 ha. Rodzina zarządzała dworem aż do II wojny światowej. W czasie okupacji obiekt przejęli Niemcy. Po wojnie majątek przeszedł w ręce Skarbu Państwa. W 1959 roku przemianowano budynek na placówkę oświatową – Dwuziarnowa Szkoła Rolnicza, kierownikiem był Antoni Ganowicz. Do 1975 roku szkolę ukończyło około 500 absolwentów. W latach 1975-1980 budynek stał nieużytkowany, potem został zakupiony i wyremontowany, a następnie przekształcony w 1983 roku w Rodzinny Dom Dziecka. Funkcję swoją spełniał aż do 2012 roku. Przy dworze istnieje park z końca XIX wieku, budynki gospodarcze i folwarczne z 1900 roku.

Źródło: polskiezabytki.pl wikipedia.org Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Warszawa: Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1956; Mała Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa 1959.

Lapidarium w Inowrocławiu

Za sprawą Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, powstało lapidarium upamiętniające społeczność żydowską. Obiekt powstał dzięki dofinansowaniu Samorządu Woj. Kujawsko-Pomorskiego. Miejscem pamięci zarządza inowrocławskie Muzeum.

Lapidarium powstało na terenie byłego cmentarza żydowskiego. Cmentarz istniał od 1886 roku do II wojny światowej, kiedy został zniszczony przez Niemców. Pomnik składa się z najlepiej zachowanych macew. Najstarsze z macew pochodzą z XVIII wieku. Na macewach zapisane są imiona dawnych mieszkańców gminy.

Źródło: Przegląd powiatu, miast i gmin, 17 marca 2023, s. 1 i 3.

Ludwik Ruciński (1946-2023)

Zmarł Ludwik Ruciński (1946-2023), fotograf kruszwicki, filmowiec, który sztuką fotografii zainteresował się w dzieciństwie i przez całe życie rozwijał swoje zamiłowanie do tej dziedziny artyzmu. Dzięki Jego twórczości można było dotknąć historii. W kadrze swojego aparatu zapisywał obraz rozmaitych uroczystości i wydarzeń związanych z nasza gminą. Przez lata dał się poznać jako świetny fotograf, miłośnik sztuki oraz człowiek oddany Ziemi Kujawskiej.

W październiku 2016 roku przechodziłem obok zakładu fotograficznego Pana Ludwika i naszła mnie myśl: „warto udokumentować historię fotografa”. Wszedłem do pracowni i zapytałem, czy zgodzi się na niewielki wywiad. Skromnie oznajmił, że w zasadzie nie czuje się postacią, o której należało by pisać ale po kilku chwilach, za niewielka namową umówiliśmy się na spotkanie w spokojniejszy dzień. Pan Ludwik, bardzo serdeczna i ciepła osoba, opowiedział wówczas o swojej pracy, o historii rodzinnej i pasji do fotografii. Przeprowadził mnie po całej placówce i skrupulatnie opowiedział o tajnikach swojej pracy. Mówił o tym jak fotografia zmieniała się na przestrzeni lat i jak dopasowywał się do nowych metod obróbki zdjęć. Do dziś jest to jeden z moich ulubionych wywiadów. Z wielkim żalem żegnamy tą niezwykłą osobę.

Fot. B. Grabowski - Pan Ludwik Ruciński przy pracy w swoim Zakładzie 2016 rok, link do wywiadu NTH mojakruszwica.pl

Edward van Blericq (1895-1946)

Edward van Blericq (1895-1946), wikariusz generalny gnieźnieński. Urodził się w Koronowie 21 lipca 1895 roku, syn kupca Karola i Janiny z Żurawskich. Święcenia kapłańskie otrzymał w Gnieźnie, w 1922 roku. Kontynuował naukę w Strasburgu, gdzie otrzymał tytuł doktora prawa kanonicznego. W czasie II wojny światowej ratował księży przed zesłaniem do obozów; pomagał materialnie ukrywającym się, przekazywał do Watykanu informację o prześladowanych w Polsce w czasie okupacji niemieckiej. Wysiedlony do Inowrocławia w 1941 roku. Dzięki jego pracy i księdza Kazimierza Sojki w okupowanym Inowrocławiu działał ośrodek eucharystyczny, którego działalność rozszerzono o Pieranie i Chełmce. Ksiądz Edward pomagał materialnie więźniom na inowrocławskich Błoniach i Lądzie. W 1945 roku wrócił do Gniezna. Rzym nagrodził księdza Edwarda prałaturą domową, został także mianowany pronotariuszem apostolskim. Zmarł 2 lutego 1946 roku.

Źródła: T. Kaliski, Z badań nad początkami okupacji hitlerowskiej w Inowrocławiu w latach 1939-1941, t. 1, s. 173-74; Relacje ks. Kazimierza Sojki z Gniezna i ks. Józefa Mateusza Z Inowrocławia; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, Inowrocław 1994; fot. https://archidiecezja.pl/

Dwór Czołówek

W miejscowości Czołówek (powiat radziejowski) znajduje się dwór zapisany w rejestrze zabytków pod numerem A/1161 wpis z 17 września 1984 roku. Dziś budynek jest własnością J.S.T. w Radziejowie.

Wiek XIX dostarcza takich oto informacji o wsi Czołówek: wieś poduchowna i folwark w powiecie nieszawskim, gminie Piotrków, parafii Radziejów. W 1827 roku było tu 10 domów, 66 mieszkańców. Folwark Czołówek z wsią Czołówek, od Warszawy wiorst 245, od Nieszawy wiorst 28, od Radziejowa wiorst 3, od Włocławka wiorst 30, od rzeki Wisły wiorst 28. Dobra nabyte w roku 1867 za rubli srebrnych 15 980. Rozległość wynosi mórg 384, a mianowicie: grunta orne i ogrody mórg 325, łąk mórg 51, nieużytki i place mórg 8. Płodozmian 11-polowy, pokłady marglu. Wieś Czołówek. osad 8, gruntu mórg 9.

Obiekt pochodzi z początku XX wieku. Majątkiem między 1863-1943 rokiem zarządzał i dziedziczył Kazimierz Grutzmacher, ziemianin i działacz Stronnictwa Narodowego. Przy obiekcie znajdowały się stajnia i obora z 1905 roku.

Dwór posiada mieszkalne poddasze, ma kształt zbliżony do prostokąta, murowany z cegły i otynkowany. Dach czterospadowy kryty papą. Elewacje niesymetryczne, w nich nieznaczne ryzality z trójkątnymi szczytami, w części niższej z boniowanymi narożnikami, wyższej z pilastrami. Wejście od strony elewacji zachodniej umieszczone w ryzalicie, a od strony wschodniej w dobudowanym obok portyku z półkolumnami nad którym znajduje się balkon, poprzedzonym schodami. Elewacja posiada skromny detal architektoniczny, boniowane narożniki i gzyms międzykondygnacyjny obiegający budynek.

W pobliżu znajduje się niewielki park z końca XIX wieku (około 0,5 ha). dwa skupienia drzew z niewielką ilością okazów zbliżonych rozmiarami do okazów pomnikowych. Głównie są to dęby szypułkowe, lipy drobnolistne, wiązy, jesiony i kasztanowce w wieku 90-130 lat. Układ przestrzenny dawnego założenia jest nieczytelny.

Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 868; https://www.polskiezabytki.pl/ , https://pl.wikipedia.org/wiki/Czo%C5%82%C3%B3wek

Maciej Biegant (zm. 1449)

Maciej Biegant (zm. 1449), gwardian franciszkanów inowrocławskich. Następca Jana Gathliba. Zajmował się sprawami finansowymi, wymieniony w kilku dokumentach klasztornych jako konsystorz. Stanowisko gwardiana pełnił przez 20 lat, Jego następcą był franciszkanin o tym samym imieniu, nazywany w 1455 r. „starym gwardianem”.

Źródła: K. Kantak, Franciszkanie polscy, Kraków 1937; Dzieje Inowrocławia, t. 1; Inowrocławski Słownik Biograficzny, pod red. E. Mikołajczaka, Inowrocław 1994.