Dnia 18 marca 1848 r. wybuchła w Berlinie rewolucja, która stała się ogniwem w łańcuchu europejskich ruchów rewolucyjnych i narodowowyzwoleńczych, zwanych Wiosną Ludów.
Wieści o rewolucji berlińskiej dotarły do Polaków, w Poznaniu utworzono Komitet Narodowy, a w poszczególnych powiatach zaczęto tworzyć lokalne komórki polskiej władzy. Król pruski Fryderyk Wilhelm IV, przerażony rozwijającymi się w jego państwie wypadkami rewolucyjnymi, przyrzekł przeprowadzenie w Wielkim Księstwie Poznańskim reorganizacji narodowej, polegającej na całkowitym spolszczeniu administracji i utworzeniu narodowego wojska polskiego.
W mocno zgermanizowanej Bydgoszczy, w której ludność polska poddana została silnemu uciskowi narodowemu, nie starczyło już energii do żywszych wystąpień. Przeszkodziła w tym władza administracyjna, która przekształciła miasto w twierdzę. Wzmocniono garnizon wojskowy, powołano rezerwistów do specjalnych oddziałów landwery, uzbrojono cywilną ludność niemiecką, a 25 marca 1848 r. ogłoszono w mieście stan wyjątkowy.
W takich warunkach powstał w Bydgoszczy Komitet Narodowy, z przewodniczącym Józefem Czapskim na czele. Zwołany 26 marca więc został zerwany przez Niemców i ich manifestację. W mieście zapanował szowinizm pruski, który podsycała administracja niemiecka. Rozpoczęto akcję zwalczania ruchu narodowowyzwoleńczego. Stacjonujące w Bydgoszczy oddziały wojskowe urządzały zasadzki na polskich ochotników z okolicznych powiatów, dopuszczając się na ludności polskiej gwałtów i morderstw.
Terror siały także obok regularnego wojska niemieckiego, tzw. Netzbruder oddziały uzbrojonych cywilów niemieckich (braci nadnoteckich). Napadali oni na domostwa polskich działaczy narodowych. Jedna z takich band, pod kierownictwem asesora Goldnera, bestialsko zamordowała w Słupcach w powiecie szubińskim Stanisława Sadowskiego, założyciela Kasyna Polskiego i przywódcę spisku z 1846 r. Ulicami Bydgoszczy Niemcy prowadzili aresztowanych ochotników polskich do więzienia. Więźniowie byli obrzucani kamieniami, wyzwiskami, byli bici i maltretowani. Akty terroru wobec Polaków nasilały się na przełomie kwietnia i maja 1848 r., kiedy w Wielkopolsce doszło do otwartych walk powstańczych z wojskami pruskimi.
W pierwszych dniach maja powstanie zostało krwawo stłumione. Wobec Polaków zaostrzyła się polityka germanizacyjna, bezlitośnie były tłumione wszelkie przejawy patriotyzmu. Zwalczano „Concordię” gimnazjalny związek bydgoski, który liczył 13 członków. Policja niemiecka wykryła konspirację i wydaliła działających w niej uczniów ze szkoły w maju 1850 r. Nie dopuszczono do działania także Ligę Polską, która funkcjonowała po upadku powstania.
Opracowanie B. Grabowski, źródła: R. Kabaciński, W. Kotowski, J. Wojciak, Bydgoszcz zarys dziejów, pod. Red. R. Kabaciński, Bydgoszcz 1980; Encyklopedia Bydgoszczy, t. 1. praca zbiorowa pod red. W. Jastrzębski, Dział Archeologia, TMMB, Bydgoszcz 2011; Obrazek powstanie w Bydgoszczan, domena publiczna.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz